Laat die kraan maar dicht, aldus de rechter

kraan dicht latenVandaag werd, een dag eerder dan gepland, de uitspraak gepubliceerd van de voorzieningenrechter van de Raad van State inzake het verzoek om een voorlopige voorziening ten aanzien van de gaswinning in Groningen.

Hieronder bespreek ik enkele zinnen uit die uitspraak:

De voorzieningenrechter zal, gelet op het reële belang van partijen om spoedig duidelijkheid te verkrijgen, bevorderen dat de bodemzaak met enige voorrang op zitting zal worden behandeld.

Daarmee zegt de rechter dat er op dit moment geen duidelijkheid is, en dat klopt natuurlijk. Er is nog altijd geen deugdelijke risico-analyse. Die kán ook niet worden gemaakt, althans niet op korte termijn, want de NAM heeft (bewust) jarenlang weinig anders gedaan dan analyseren hoe en hoeveel te winnen.

Verder is er geen duidelijkheid over de rechtmatigheid van de winning. Nou ja, die is er wel, het is allemaal hartstikke onrechtvaardig wat hier gebeurt. Maar zoals bij wel meer dossiers, geldt voor gaswinning: het is pas voor de wet Onrechtvaardig met een hoofdletter als een rechter zich erover heeft gebogen. We leven in een terugfluitmaatschappij.

De voorzieningenrechter constateert op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting dat bij Vrienden van GC en anderen een sterk gevoel van onveiligheid leeft, dat is versterkt door het gevoel dat de belangen van Groningers bij besluitvorming omtrent gaswinning jarenlang niet de aandacht hebben gekregen die zij verdienen.

Hier moet ik de rechter eventjes streng toespreken.

Er is niet alleen sprake van het subjectieve ‘gevoel van onveiligheid’ – er is ook sprake van objectieve onveiligheid. Er wordt gedobbeld om ons leven. De kans op een beving met een grondversnelling die vele woningen als kaartenhuizen kan doen instorten, is belachelijk groot en heeft in potentie verstrekkende gevolgen. Dat VOELT onveilig, en dat IS onveilig.

Ook hebben wij niet alleen het subjectieve gevoel dat onze belangen niet de aandacht hebben gekregen die zij verdienden – nee, dat WAS ook zo, en dat IS nog steeds zo. Het kabinet heeft niet voor niks spijt betuigd.

Volgens de aan het winningsplan ten grondslag liggende berekeningen moet voor de periode 2014-2016 rekening worden gehouden met een aardbevingsmagnitude van 4,1 op de schaal van Richter, met een kans van 10% dat een zwaardere aardbeving zich voordoet, en met een grondversnelling van 0,12 g met een kans van 10% dat die hoger is.

Zoals ik heb aangegeven in mijn artikel over het Incidentbestrijdingsplan Aardbevingen van Veiligheidsregio Groningen, is er bij de beving in Huizinge in 2012 een grondversnelling gemeten tot wel 85 cm/s2 (0,085 g).

Er zijn zelfs al geïnduceerde bevingen geweest met veel hogere grondversnellingen. In dit artikel over natuurlijke en geïnduceerde bevingen geven dhr. Dost (die ook onlangs door de voorzieningenrechter gehoord is) en dhr. Haak van het KNMI aan dat er in 1997 in het epicentrum van een geïnduceerde ondiepe beving bij Roswinkel van 3,4 op de schaal van Richter een grondversnelling is gemeten van 3 m/s2. Dit staat gelijk aan 0,3 g.

Hier is nog veel meer over te vertellen, maar laat ik volstaan met te zeggen dat de risico’s stelselmatig rooskleuriger worden voorgesteld dan ze zijn. Onze belangen krijgen in de rapporten van de NAM, SodM en alle andere door de OVV berispte partijen nog altijd niet de met uitputtende wetenschappelijke onderbouwing doordrenkte aandacht die ze verdienen. (Dat is ook lastig. Want zoals gezegd: de wetenschap is bewust op achterstand gezet. Niet meten is niet weten. En niet weten is niets hoeven doen.)

De voorzieningenrechter constateert dat weliswaar bij het besluit is bepaald dat de productiecapaciteit van elk van de gebieden waarvoor een productieplafond is gesteld, waaronder Loppersum, tot aan het eind van het kalenderjaar 2015 beschikbaar moet zijn, maar dat dit niet meer lijkt in te houden dan dat de vastgestelde productieplafonds niet reeds voor het einde van het kalenderjaar bereikt mogen worden. Dit betekent niet dat NAM, naast de hoeveelheid gas die nodig is om de vijf clusters in en rond Loppersum open te houden, eerst dan uit die clusters gas mag produceren als de voor de overige clusters en regio’s geldende productieplafonds nagenoeg zijn bereikt.

Dat heeft de rechter goed gezien. Er is dit jaar dan ook al 1 miljard kuub gas geproduceerd in en rond Loppersum. Maar wat schieten we nu kwa feitelijke winning met deze uitspraak op?
aardgas-na-loppersum
(Even tussendoor: Cluster Oost gaat dus alsmaar omhoog. En wat staat er nog altijd zonder risico-analyse doodsangsten uit in Cluster Oost? Juist ja, Delfzijl, met het fameuze Chemiepark, en het tankenpark aardgascondensaat van de NAM.)

De minister heeft ter zitting erop gewezen dat de versterking van waterkeringen door de waterschappen inmiddels voortvarend ter hand is genomen. Geen aanleiding bestaat te twijfelen aan de juistheid van deze stelling.

Het is maar wat je voortvarend noemt. De zeedijk is afgekeurd. Zoals het zich nu laat aanzien, wordt-ie pas volgend jaar aangepakt. Het waterschap heeft nog niet eens goed in kaart gebracht wat er precies moet gebeuren. Dit alles wijst erop dat het allemaal een beetje last minute in gang is gezet, en daaruit maak ik op dat de minister nu toch wel haast heeft. Een schuldig geweten misschien? (Zou Kamp überhaupt een geweten hebben?)

Conclusie

De rechter heeft een corrigerende tik uitgedeeld, en dat is mooi. Het allermooiste vind ik dat dit door inzet van keihard vechtende burgers bereikt is. Groningen Centraal! en vrienden – bedankt!

We hebben nog een lange weg te gaan, maar ik denk dat EZ, Shell en Exxon ‘m best een beetje knijpen. Dat moet ook, er liggen nog meer corrigerende tikken in het verschiet. Denk maar aan de aangiftes tegen bestuurders en bedrijven van Groningen Centraal!, de waardedalingsclaim namens vele honderden huiseigenaren, en het beroep dat onder meer door de provincie Groningen is ingesteld tegen het instemmingsbesluit.

Ten aanzien van die laatste maant de rechter in de uitspraak van vandaag tot spoed. En aangezien er eerder geruchten gingen dat behandeling van de diverse beroepschriften jaren kon duren, denk ik dat de rechter indirect zegt dat het een schande is wat hier in Groningen gebeurt. Er moet gauw een eind komen aan het feit dat rechtsnormen stelselmatig vér worden overschreden.

Al met al is deze uitspraak, hoewel nog maar een klein stapje, in bepaalde opzichten een mijlpaal, zoals hoogleraar Algemene Rechtswetenschap Jan Brouwer terecht stelt.

En dat allemaal op de dag dat de klimaatzaak die 900 burgers hebben aangespannen tegen de Nederlandse staat het buitenlandse nieuws haalde, als voorbeeld van nog zo’n dapper en uniek burgerinitiatief.

Dat er overal in het land, maar vooral in Groningen, nog vele van zulke initiatieven mogen volgen!