Governance is niet de ‘bevrijding’

Dit artikel publiceerde ik eerder vandaag op de Facebook-pagina van Houd Groningen Overeind (informatie- en actieplatform gaswinning), waar ik binnenkort stop als hoofdredactrice. Er zit een fantastisch team waar ik alle vertrouwen in heb. Vanaf nu richt ik me op leven ondanks de gaswinningsellende. Het kan zijn dat ik daar in de toekomst nog over schrijf op dit blog.

 

PS Teken en deel deze petitie: Laat Groningen Niet Zakken

************************************************

U kent ons bij HGO als ondersteuners van alle acties die er maar zijn. (Hoewel… acties waarbij direct of indirect de NAM betrokken is, ondersteunen wij niet.)

De fakkeltocht vonden we gewéldig. Duizenden mensen. Groot protest. En zelfs de burgemeesters liepen mee. Niet achter de mensen aan, maar voorop. Dat gaf het beeld dat zij ons zouden leiden in de strijd tegen het grote onrecht.

Wat velen niet weten, is dat de burgemeesters stevig beveiligd werden. Waarom? Omdat er veel onrust is in Groningen.

Die onrust wordt niet alleen veroorzaakt door het gerommel in de bodem. Dat is de ‘ramp in slow motion’, waardoor het Groninger land langzaam kapot gaat.

Nee, de onrust komt vooral door het bovengrondse gerommel. De burgemeesters hebben, net als de Commissaris der Koning (toentertijd Max van den Berg) het ‘pact met de duivel’ gesloten.

Ik doel daarmee op het publiek-private bestuursakkoord ‘Vertrouwen op Herstel. Herstel van Vertrouwen’, in de volksmond ‘het Miljard van Max’.

Dat akkoord is de basis geweest voor heel veel verdeel-en-heers. Gedupeerden worden overstelpt met loketten. Niet het Burgerlijk Wetboek, de Mijnbouwwet, de grondwet, het Europese Verdrag van de Rechten voor de Mens of de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur zijn leidend. Nee. GELD is leidend. De redding van Groningen kost heel veel geld. Wie gaat dat betalen?

De NAM niet, want de NAM is Sinterklaas niet. De gasbel is van de NAM, en dikke pech voor de mensen die erbovenop wonen.

De overheid niet, want Groningen is bedoeld als pinautomaat. Dat systeem kun je niet zomaar omkeren. Stel je voor zeg.

Ik ben aan het afbouwen als hoofdredactrice bij HGO. Binnenkort draag ik het stokje voorgoed over. Mijn gezin en ik zijn namelijk in een rechtszaak verwikkeld. Ook wij staan, net als Sijbrand Nijhoff, lijnrecht tegenover de dure advocaten van de Staat, de NAM en EBN. Een andere uitweg is er niet. Dat is schrijnend, dat is pijnlijk. Ik heb na ruim 4 jaar geen tranen meer over, anders huilde ik erom.

Daar hoef ik geen aandacht voor. Het gaat niet om mij.

Nee, wat mij betreft komt er in de media nu eens echte aandacht voor de ramp in de ramp. We moeten los komen van ‘emo-televisie’. Groningen zit tjokvol tot op het bot gefileerde gedupeerden. Mensen van vlees en bloed, die stuk gaan, dag in dag uit. Mensen die stuk opstaan, en stuk de dag doorbrengen, en stuk gaan slapen. Als ze al kunnen slapen…

Wat steekt is dat burgemeesters hun eigen ingezetenen blijven uitleveren aan de ramp in de ramp. Er is een koers ingezet waardoor uiteindelijk de NCG als een soort onderkoning van Groningen over verregaande bevoegdheden beschikt.

Dat is lekker makkelijk voor burgemeesters. Zij gaan over de veiligheid van hun ingezetenen. De realiteit is dat ze mensen uit laten zetten, zonder hen te helpen in het eindeloze gevecht tegen de NAM. Ze staan niet naast burgers, maar procederen, zoals vorige week in het nieuws kwam met het scheve huis in Overschild.

Of neem nou Marijke van Beek, van de gemeente Eemsmond. Wat voegt een Stutstee toe, Marijke? (Ik zeg het maar hier, want op Twitter heb je me al twee jaar geleden geblokt. Terwijl iedereen weet dat ik niet scheld. Ik ben scherp, en kritisch, maar ik scheld niet.)

Via loket Stutstee kom je, na een lekker bakkie koffie, terecht bij een van de 1001 loketten in het Kafka-circus van NAM en NCG. Waar ook lekkere bakkies worden geschonken. Maar waar de wet niet of nauwelijks telt, en jij als gedupeerde gewoon in de wachtkamer komt te zitten.

Ondertussen staat het leven van gedupeerden van het eerste uur, zoals John Lanting, Hiltje Zwarberg, Annemarie de Haan (leeft nog in de keet bij haar onveilige huis in Onderdendam, ook te zien in ‘De Stille Beving‘) en vele anderen ‘on hold’. Zij troffen geen vriendelijke burgemeesters die naast hen stonden. Geen enkele toeschietelijkheid. Ongelooflijk, dat dit kan in Nederland.

Burgemeesters worden beveiligd bij de fakkeltocht. Dat is toch ongelooflijk, dat het zó moet, omdat geen bestuurder het lef heeft om een daad te stellen?

De ramp in de ramp is dat de bestuurders allemaal boter op hun hoofd hebben, en meegaan in het systeem dat al direct na de beving bij Huizinge is uitgerold. Commissie Meijer, Dialoogtafel, NCG en straks een onderkoning.

Ik schrijf dit stuk op persoonlijke titel. Na bijna 3 jaar, eerst bij Aardbevingen Groningen, en nu bij Houd Groningen Overeind, neem ik die ruimte. Want ik ben dit gekonkel echt spuugzat.

Samen sterk, dat betekent voor mij dat bestuurders breken met het bestuursakkoord en met de NCG. Terug naar de tekentafel.

Doorgaan met het uitrollen van dit bespottelijke systeem, dat van autonomie en democratie een lachterje maakt, betekent de voltooiing van wingewest Groningen – niet de bevrijding.

Nicolette Marié
scheidend hoofdredactrice HGO

De Haagse variant van de Ziekte van Lekker

slaap-lekker copyAfgelopen weekend viel mijn blik op pagina 3 van het katern O&D van het NRC Handelsblad.

Boven de vouw stond een tekening van Siegfried Woldhek, van een blozend-roze minister Kamp, met daarnaast wat uitleg over gasboringen bij Schiermonnikoog, het ‘debat Groningen’, en de NAM – altijd maar weer die kut-NAM.

Onder de vouw stond een column van Rosanne Hertzberger. Die was na een paar jaar in de Verenigde Staten terug verhuisd naar Nederland, en verbaasde zich in haar nieuwe woonst, zo te lezen een wat yuppig gedeelte van de Randstad, over de Ziekte van Lekker.

(Lees de column hier na.)

De combinatie van de gaswinningsellende boven de vouw en de afsluitende zinnen van Hertzberger onder de vouw (Er is niets om voor te vechten. Niets om over te schrijven. Dit land is af”) schoot mij in het verkeerde keelgat.

Dus klom ik in de pen en schreef de opiniechef van het NRC een mailtje:

Op 8 november 2014 publiceerde u van mij een paginagroot opiniestuk over de gaswinning in wingewest Groningen (“Pech? De Staat deed ons dit aan“). Zoals dit weekend op pagina 3 van het katern O&D bij de karikatuur van Henk Kamp al beschreven, houdt de gaswinningsellende niet alleen ons, gedupeerde Groningers, maar ook de Tweede Kamer nog altijd flink bezig. De ramp is inmiddels niet meer te overzien, met uithuiszettingen en ‘aardbevingsdaklozen’ tot gevolg.

Het heeft me als bijzonder pijnlijk getroffen om na het stukje over Kamp op dezelfde pagina de column van Rosanne Hertzberger te lezen (‘Hier in Holland heerst de Ziekte van Lekker’).

Ongetwijfeld beschikt een groot deel van de (hoogopgeleide) bewoners van de Randstad over de verworvenheden die zij met verve beschrijft. Maar in het gaswingebied, decennialang leverancier van de pecunia waarop die lekkere welvaart is gebouwd, ziet de Ziekte van Lekker er toch echt anders uit.

Lekker bakkeleien over de reparatie en versterking van je kapotte huis met lekker kille mannen van NAM / Centrum Veilig Wonen. Lekker honderden bladzijden taaie kost lezen om bezwaar aan te tekenen tegen een krankjorem gaswinningsbesluit waarmee je veiligheid nog altijd niet gegarandeerd is. Lekker met de afdeling Intensief Beheer van je bank bellen omdat ze willen dat je geld bijstort nu je huis onder water staat door de forse waardedaling. Lekker niet slapen, nacht na nacht na nacht. Lekker stutten plaatsen in je woonkamer. Lekker huilen omdat een medegedupeerde uit huis dreigt te worden gezet. Lekker demonstreren omdat je rechten aan alle kanten met voeten getreden worden. Lekker wegzakken in een depressie. Meerdere malen per dag denken: Ik maak er lekker een eind aan. En dan laat ik op mijn grafsteen zetten: ‘Leefde een lekker leventje – tot Shell, Exxon en minister Kamp daar wreed een eind aan maakten’.

Als mevrouw Hertzberger nog eens iets zoekt om over te schrijven, laat haar dan lekker naar Groningen komen. Hier is nog genoeg om voor te vechten.

De mail is gelezen. Er is verder niet op gereageerd.

Natuurlijk realiseer ik me dat het cynisch bedoeld was van mevrouw Hertzberger. Ze heeft een grappig en scherp portret willen schrijven van de welvarende minderheid waartussen zij zich bevindt in Den Haag. Een minderheid die op een goedverzorgde roze wolk leeft. Een minderheid die de klappen het laatst zal krijgen – if ever.

Onder Haagse politici heerst een bijzondere variant van de Ziekte van Lekker. Het belangrijkste symptoom: lekker doen alsof ‘Groningen’ geen gevalletje FUBAR is (Fucked Up Beyond Any Recognition). Lekker in de aanloop naar de verkiezingen scoren met loze moties die Kamp toch niet uitvoert. Lekker geen steun geven voor een parlementaire enquête, omdat je niet wilt weten over hoeveel Groningse lijken de toko waarvoor je werkt eigenlijk gaat.

Een enkeling is immuun, maar loopt juist daardoor een grotere kans op andere ziektes. Burn-out, depressie – een Haagse politicus die onder ogen ziet wat wij hier in Groningen allang weten, krijgt vanzelf ook onze klachten.

Enfin. Het was humor, die column. En wie het laatst lacht, lacht het best. Ik oefen nog even:

Ha. Haha. Hahaha (= de schorre, geknepen lach van ’n boer met zielepijn om de teloorgang van het prachtige Grunneger laand…)

UPDATE: de redactie van NRC heeft een iets ingekorte versie van mijn mail op de brievenpagina van de krant van zaterdag 25 juni geplaatst.

Nú. Niet over tien jaar

Was het maar een rode kaart...
Was het maar een rode kaart…

Gisteren werd bekend dat NAM ‘veilig’ meer dan 27 miljard kuub gas denkt te kunnen winnen. Het is moeilijk om in het duistere brein van Shell- en Exxon-medewerkers te kijken, maar dit lijkt zo’n beetje de gedachtegang te zijn:

1) We leveren de BV Nederland een hoop centjes, dus vanuit die hoek geen klachten (en anders kunnen we nog dreigen met juridische stappen omdat we inkomsten derven)

2) We winnen flexibel en grijpen in zodra er een flinke beving plaatsvindt (“als het kalf verdronken is, dempt men de put”, of zoals wij dat bij Shell en Exxon zeggen: “hand aan de kraan” *)

3) We zetten kooiconstructies in sommige huizen om te voorkomen dat ze instorten, en als dat te duur is, gaan we slopen (maar de schade blijft komen, en die wijzen we bij voorkeur af)

Uiteraard buitelen de Groningers over elkaar om er schande van te spreken. Niks méér gas winnen. Minder! Heel veel minder! Klaar met NAM!

Ook politici roepen geïrriteerd dat het alleen maar omlaag mag gaan met die gaswinning. Jan Vos was daar vandaag bij Radio 1 zelfs bozig over. Die verontwaardiging is een beetje vreemd.

In de Prinsjesdagstukken 2015 heeft zijn collega Dijsselbloem voor de periode 2016-2020 33 miljard kuub per jaar laten noteren (pagina 33 van de EZ-begroting). Weliswaar met de kanttekening dat het kabinet eind 2015 een besluit over de toekomst van de gaswinning zou nemen – maar dat besluit is niet genomen. In plaats daarvan heeft de minister zich aan de uitspraak van de Raad van State gehouden. Die geldt tot er een nieuw besluit wordt genomen, ergens in dit jaar.

En nu? Krijgen we een herhaling van zetten? Gaan we weer fijn gasbingo spelen? Of komt de overheid over de brug met échte oplossingen voor de gedupeerde burgers in Groningen?

Overheid en onbehoorlijk gedrag

Laat ik onze eigen situatie als voorbeeld nemen. Na ruim anderhalf jaar heeft NAM / Commissie Bijzondere Situaties zonder enige hulp te bieden ons dossier gesloten. Ik heb begrepen dat de Nationaal Coördinator Groningen in een vrij laat stadium nog een halfhartige poging heeft gedaan om de boel vlot te trekken.

Ik probeer me voor te stellen hoe dat is gegaan:

NCG-medewerker (loopt naar het secretariaat van NAM / Commissie, dat toevallig in hetzelfde pand zit): “Hé, hoi, hoe gaat-ie? Nog iets leuks gepland voor dit weekend?”

NAM / Commissie: “Hoipipeloi. Ja, beetje relaxen, drukke week achter de rug. Veel ingewikkelde dossiers, veel mensen afgewezen.”

NCG-medewerker: “Ach, wat naar voor je… Nou, dan houd ik het kort. Kijk, deze mensen hebben geklaagd, misschien dat jullie toch maar eens hun huis moeten laten taxeren… Is maar een ideetje hoor, voel je niet verplicht of zo.”

NAM / Commissie: “Taxeren? Nee, gaan we niet doen. En in gesprek gaan we ook niet. Dat dossier sluiten we af. Veel te veel gedoe.”

NCG: “OK, jammer dan. Samen lunchen?”

Over de gang van zaken bij de Commissie hebben we een aantal maal geklaagd. Eerst bij de Commissie, toen bij de overheid, onder andere bij EZ. Die gaf de klacht uit handen aan de NCG, en die gaf na ruim vijf maanden bij monde van Hans Alders een (ontwijkend) antwoord. Dat wij daar zo lang op moesten wachten, is natuurlijk absurd. Iedere dag telt als je in de penarie zit en duidelijkheid wilt!

Dat vindt gelukkig ook de Nationale Ombudsman, bij wie wij over het gedrag van EZ/NCG hebben geklaagd. Vandaag publiceerde de Ombudsman een rapport waaruit duidelijk wordt dat EZ en NCG zich in dezen niet behoorlijk hebben gedragen. Onze klacht is dus gegrond verklaard.

Aan de ene kant is dat een mooi signaal. De overheid moet de burgers in Groningen veel sneller duidelijkheid geven. Daarbij moet worden aangesloten bij wat de burgers écht nodig hebben. Dat is een loffelijk streven dat wel met de lippen wordt beleden, maar in de praktijk nauwelijks ten uitvoer wordt gebracht.

Want aan de andere kant zijn onze problemen nog helemaal niet opgelost – en de problemen van vele duizenden andere Groningers ook niet. Onze huizen zijn als gevolg van de gaswinning beschadigd en onveilig, en daardoor slecht of niet verkoopbaar. We moeten vechten voor iedere cent schadevergoeding. En onze leefomgeving staat zwaar onder druk.

De overheid, lokaal, provinciaal en nationaal, luistert slecht en komt met flutoplossingen en extraatjes die nergens op slaan. Veiligheid en rechtvaardigheid – dáár gaat het om. Niet meer, en niet minder.

Het onrecht vreet aan de inwoners van de prachtige provincie Groningen. Zoals de nieuwe Commissaris der Koning René Paas onlangs in een interview op BNR Radio al stelde:

Groningen is behoorlijk mishandeld en dat moet worden rechtgezet.

Overheid en integriteit

Het ministerie van Economische Zaken en de Nationaal Coördinator Groningen hebben bij herhaling laten zien zich niet dienstbaar aan de burger op te stellen. Ook integriteit staat bij hen niet hoog in het vaandel.

Zo worden schrijnende gevallen door de overheid (Onafhankelijk Raadsman en burgemeesters bevingsgebied) doorgeleid naar een commissie die door de veroorzaker van de ellende (NAM) is ingesteld. Het geld voor de eventuele hulp van die Commissie Bijzondere Situaties komt dan ook van NAM. De commissie beschikt niet eens over een eigen bankrekening. En op beslissingen van de commissie heeft de overheid, in casu de NCG, blijkbaar geen enkele invloed.

Maar zelfs als de NCG wél invloed heeft, maakt dit instituut vreemde keuzes. Zo werd recent bekend dat enkele casemanagers die tot eind 2015 namens NAM het leven van ‘complexe gevallen’ zuur maakten, per 1 januari 2016 door NCG zijn ingehuurd om diezelfde complexe gevallen nu vanuit de overheid te ‘begeleiden’.

In feite is het publiek-private gasgebouw niet afgebroken, maar uitgebreid met een Loket Burgerpraatjes. En achter dat loket zitten de oude vertrouwde stakeholders de Groningers op de oude vertrouwde manier te zieken.

Een paar tips voor de overheid

Vele duizenden mensen staan met de rug tegen de muur. Zelf denk ik dat alleen de juridische weg nog soelaas kan bieden. En daarom moet er geld beschikbaar worden gesteld om rechtszaken te kunnen voeren. Geld dat het Rijk en de provincie wél in kas hebben, maar de vrijwel kaalgeplukte Groningers niet.

Tip 1 is dus: trek die portemonnee, en wel nú. Niet over tien jaar. Er gaan nú mensen kapot, er zijn nú concrete stappen nodig om af te dwingen dat situaties op fatsoenlijke en voor iedereen gelijke wijze worden opgelost.

Bij de afwikkeling van problemen laat overheidsinstantie NCG keer op keer steken vallen. Met de juiste (integere) mensen aan het roer kan dat misschien voorkomen worden.

Tip 2 is dus: trek integere mensen aan. Wees niet bang om reeds aangestelde mensen de laan uit te sturen als blijkt dat zij niet vanuit burgerperspectief redeneren, maar vanuit de belangen van Shell, Exxon en het Rijk. Zoek naar mensen met hoofd én hart. Die zijn er. Heus.

En tip 3 is er een in de categorie ‘kansloos’, maar ik noem hem toch:

Ontneem Shell en Exxon de concessie. Nú. Niet over tien jaar. Want veilig gaswinnen kan niet in Groningen. Het experiment moet stoppen.

* Hier een interessant artikel over het hand-aan-de-kraan-principe oftwel ‘traffic light approach’ zoals toegepast in Oklahoma, waar ook veel geïnduceerde bevingen plaatsvinden. Let op de genoemde magnitudes – die zijn veel te hoog voor de situatie in Groningen! Bovendien stoppen bevingen en bodemdaling echt niet direct nadat gaswinning is stilgelegd.