Groningers strikken, zo doe je dat

strikjeInmiddels heb ik het langverwachte antwoord van Ben van Beurden binnen, op mijn vragen tijdens de aandeelhoudersvergadering op 19 mei j.l., én op de brief die ik erachteraan had gestuurd.

Of nou ja, antwoord…

Van NAM kwam er een lange brief met het obligate praatje over veiligheid, en enkele nader te analyseren antwoorden op mijn vragen over de tanks met aardgascondensaat in Farmsum.

Van Shell kwam er een eenvoudig briefje, waarin Michiel Brandjes, Company Secretary en General Counsel Corporate, het volgende verklaarde:

* Royal Dutch Shell heeft geen aansprakelijkheidsverklaring afgegeven voor NAM BV, maar Shell Nederland BV wél.

Onze Michiel wijst er fijntjes op dat die informatie ook in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te vinden is. Dat klopt.

Over NAM BV heeft de KVK niet veel te vertellen, maar over Shell Nederland BV kan ik tegen betaling een schat aan informatie krijgen. Zoals jaarrekeningen.

Uit de jaarrekening van 2013 blijkt dat deze overkoepelende holding een netto-resultaat van ca. 1,2 miljard euro boekte.

Hm, bekend cijfertje…

Kosten bestuurlijk akkoord provincie Groningen: 1,2 miljard euro.

Derving inkomsten staat door verlaging productieplafond Groningenveld 2015 naar 30 miljard kuub:  1,2 miljard euro.

Verder verklaarde onze Michiel het volgende:

* Shell maatschappijen zijn geen partij bij het Mijnbouwschadefonds. Voor vragen met betrekking tot het fonds moet ik u verwijzen naar het Ministerie van Economische Zaken, of het secretariaat van de Technische Commissie Bodembeweging.

Dat klinkt alsof Shell / NAM geen flauw benul heeft van het belang van dat fonds.

Ik kan u vertellen: dat is niet het geval. Men weet het donders goed.

We gaan strikken!

In december 2013 heeft NAM op verzoek van EZ het gewijzigde winningsplan 2013 toegelicht, onder meer met een bijlage genaamd ‘Risicobenadering seismisch risico Groningen‘.

In die bijlage vinden we de onderstaande Bow-Tie. (Ik heb hem voor ’t gemak in het Nederlands vertaald):

bowtie-nam
Klik op het schema om vergroot weer te geven

In een Bow-Tie (‘vlinderstrikje’, een opvallend zwierig woord voor zo’n droge risico-analyse) staat altijd een ongewenste gebeurtenis centraal.

Die gebeurtenis heeft een oorzaak of aanleiding die vaak ook al niet zo gewenst is. Daarnaast heeft de gebeurtenis gevolgen die doorgaans nóg ongewenster zijn dan de gebeurtenis zelf.

Nu kun je proberen, zo leert de Bow-Tie-theorie ons, om de gebeurtenis te voorkomen door tussen oorzaak/aanleiding en gebeurtenis barrières op te werpen.

Tegelijkertijd kun je maatregelen nemen om de kwalijke gevolgen van de gebeurtenis zoveel mogelijk te beperken.

Heel logisch allemaal, en als we de Bow-Tie van NAM / Shell bekijken, dan zien we aan de kant van risicobeperkende maatregelen een zekere overlap met de dagelijkse praktijk anno 2015.

Mensen: er is een risicowijzer, er worden dorpenrondes en RIG-bijeenkomsten gehouden. Ook wordt er gedialoogtafeld bij het leven, en de lokale kranten staan vol met reclame uitleg van onder meer Centrum Veilig Wonen.

De ‘mentale impact’ van de (dreiging van zwaardere) bevingen is helaas onverminderd. Het vlinderstrikje is ter rechterzijde blijvend gekreukeld door het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Tegen onomstotelijk bewijs dat de veiligheid van burgers jarenlang geen prioriteit had, kan zelfs deze goedbedoelde folder van GGD Groningen niet op.

Gebouwen: er wordt schade hersteld en met de fameuze ‘versterking’ is inmiddels op kleine schaal begonnen, ook al is er nog geen bouwnorm. Ondertussen wordt er zo hier en daar een huis gesloopt, en investeert men er lustig op los om de leefbaarheid boven NAP te houden. Veel veiliger wordt het er voorlopig niet van.

En wat schetst onze verbazing? In het kader van maatregelen ter leniging van schade aan gebouwen (en dus de portemonnee van NAM / Shell), wordt in de Bow-Tie verwezen naar… het Waarborgfonds Mijnbouwschade.

Als uw maatschappij geen partij is bij dit fonds, mijnheer Brandjes, waarom dan ernaar verwijzen in een toch vrij kritieke grafische weergave van de wijze waarop NAM / Shell denkt het brandje in Groningen te blussen?

Milieu: ook hier hapert het. Er is bijvoorbeeld nog altijd geen risicoanalyse van Chemiepark Delfzijl. In de brief die Kamp vandaag aan de Tweede Kamer stuurde over het gasbesluit voor de tweede helft van 2015, schrijft hij:

De werkgroep onder leiding van Samenwerkende Bedrijven Eemsdelta (SBE) heeft op mijn verzoek inmiddels nog meer vaart en focus in dit proces gebracht. Bijvoorbeeld door een complete lijst met Groningse BRZO-bedrijven op te stellen op volgorde van potentieel risico en volgens die lijst de verdere onderzoeken op te starten. SBE heeft de provincie Groningen bereid gevonden om de niet-SBE leden aan te sporen om aan de onderzoeken mee te doen. Daarmee wordt in belangrijke mate invulling gegeven aan het advies van SodM om inrichtingen die vallen onder het Besluit Externe Veiligheid Inrichtingen hun bestaande kwantitatieve risicoanalyses te laten uitbreiden met scenario’s voor aardbevingen en faalkansen van insluitsystemen onder aardbevingen.

Chemiepark Delfzijl staat op bedrijventerrein Oosterhorn. De tanks met aardgascondensaat (officiële benaming: OSF, Opslag- en ScheidingsFaciliteiten) staan naast Chemiepark Delfzijl, op een stukje van het terrein dat ‘De Zeesluizen’ heet.

De gemeente Delfzijl is in 2005 gestart met een MER-procedure, en nu, anno 2015, is er een voorontwerpbestemmingsplan.

In dat voorontwerpbestemmingsplan wordt ‘De Zeesluizen’ als volgt  omschreven:

Dit is een bedrijventerrein voor het midden- en kleinbedrijf, gekenmerkt door scheepsbouw- en reparatie, opslagbedrijven en kleinere dienstverleners. Direct naast het bedrijventerrein liggen de zeesluizen, waaraan het terrein haar naam dankt.

In feite is er voor alle bedrijven binnen de onderstaande contouren op dit moment GEEN GELDEND BESTEMMINGSPLAN

chemiepark-binnen-oosterhorn
Contouren voorontwerpbestemmingsplan Oosterhorn. Klik op de kaart voor grotere weergave. Groen omlijnd: Chemiepark Delfzijl. OSF bevindt zich bij nr. 102, onder “Farmsum”

Uit het antwoord dat NAM gaf op één van mijn vragen over de OSF blijkt dat deze tanks niet onder het Besluit Risico’s Zware Ongevallen vallen. Dat betekent dat NAM op dit moment geen wettelijke verplichting heeft om een rampenbestrijdingsplan te maken voor de mogelijke uitkomst van het sommetje [zware beving + tanks aardgascondensaat].

En als iets wettelijk gezien niet hoeft, doet NAM het niet. Zoals Gerald Schotman, CEO NAM BV én bestuurder Shell Nederland BV, op 21 april 2015 tijdens een hoorzitting van de vaste TK-commissie EZ stelde:

Willen is iets anders dan moeten

Ook Staatstoezicht op de Mijnen is opgevallen dat een en ander nog wat te wensen overlaat bij Chemiepark Delfzijl. In het gisteren uitgebrachte Advies Seismisch Risico Groningen stelt SodM:

De risicoanalyses van NAM gaan over woningen. Bedrijven die vallen onder het Besluit Externe Veiligheid (bijvoorbeeld op het Chemiepark Delfzijl) zijn nog niet in de berekeningen meegenomen. Ook ontbreekt nog een beschouwing van het groepsrisico.

Het Besluit Externe Veiligheid Inrichtingen (BEVI) is bedoeld om mensen in de buurt van een bedrijf met gevaarlijke stoffen te beschermen. Bij een omgevingsvergunning milieu of een ruimtelijk besluit rond zo’n bedrijf moet het bevoegd gezag rekening houden met veiligheidsafstanden ter bescherming van individuen (plaatsgebonden risico) en groepen personen (groepsrisico).

Het bevoegd gezag inzake de OSF is het ministerie van EZ. Ik vermoed dat dat ministerie al jaren te weinig doet om plaatsgebonden risico’s en groepsrisico’s in kaart te brengen én maatregelen af te dwingen.

Hoe anders is te verklaren dat het ministerie van Infrastructuur en Milieu op 4 juni jongstleden een wijziging van de Regeling externe veiligheid inrichtingen heeft aangekondigd?

In deze wijziging wordt speciale aandacht besteed aan koppeling van het BEVI aan bepaalde mijnbouwwerken – onder andere die voor opslag van gevaarlijke stoffen. Me dunkt dat de OSF daar ook onder valt.

Waarom krijg ik toch de indruk dat de meest basale dingen (een beetje adequate wetgeving ten aanzien van zoiets gevaarlijks als een cluster tanks van NAM, met gemiddeld 20.000 m3 zwaar giftig, licht ontvlambaar én explosief aardgascondensaat op enkele honderden meters afstand van een woonwijk) pas ná de beving bij Huizinge op 16 augustus 2012 serieus zijn genomen?

Reputatie: is het te begrijpen dat iets als ‘reputatie’ als kwalijk gevolg van een zware beving in Groningen wordt neergezet in een analyse van een situatie die grote risico’s voor de VEILIGHEID VAN MENSEN met zich meebrengt?

Ik zeg: NEE. En daarom is het maar goed dat er van de reputatie van NAM weinig overblijft. Problemen in Twente, problemen in Drenthe, nieuwe problemen in Groningen.

Terug naar de basis

Nu we de rechterhelft van de strik hebben besproken, kunnen we naar de linkerhelft gaan kijken. De oorzaak/aanleiding voor de onwelkome gebeurtenis wordt omschreven als ‘opbouw van seismische energie als gevolg van reservoirdepletie’.

NAM / Shell heeft bedacht dat er twee manieren zijn om te voorkomen dat die opgebouwde energie vrijkomt als (zware) beving. Deze ‘barrières’ zijn:

Drukegalisatie: door ervoor te zorgen dat de druk in het Groningenveld zo gelijkmatig mogelijk afneemt, hoopt NAM te voorkomen dat er breuken getriggerd worden of op andere wijze bevingen geïnduceerd worden. (Dit is een grove versimpeling van het technische verhaal.)

Het is mij al een tijdje een raadsel waarom er in cluster Oost (waar ik woon) in de loop der jaren steeds meer gewonnen wordt, terwijl in cluster Loppersum (op last van de rechter) de kraan is dichtgedraaid.

Daarnaast lijkt het mij vanuit oogpunt van veiligheid beter om per maand een vaste hoeveelheid uit de grond te halen, in plaats van als een kip zonder kop achter het weer aan te hollen, zodat er in koude winters pieken ontstaan.

Ook SodM denkt in die lijn, getuige de aanbeveling in het hierboven genoemde advies om op korte termijn te onderzoeken wat het effect is van kortdurende, sterke productiefluctuaties in de verschillende regio’s van het Groningenveld op de seismiciteit.

Het is toch gek dat dit anno 2015 nog aanbevolen moet worden, terwijl NAM / Shell drukegalisatie al in 2013 in die Bow-Tie noemt? Of valt deze barrière ook onder ‘willen is iets anders dan moeten’?

Stikstofinjectie: de druk op peil houden met behulp van stikstof is een idee dat al heel lang in Groningen rondwaart. NAM / Shell heeft het, naar ik begrepen heb, altijd afgewezen, omdat het te duur zou zijn.

SodM stelt dat deze tweede barrière alleen op lange termijn te realiseren is. Voor nu hebben we er dus weinig aan. Het is wel opmerkelijk dat er over een tijdje in Zuidbroek flinke capaciteit is voor stikstofconversie.

Dat stikstof is nu nog bedoeld om hoogcalorisch gas om te zetten in pseudo-Gronings gas. Wanneer we ons gebruik van gas drastisch beperken, kan die capaciteit over een jaar of tien, vijftien mogelijk worden ingezet om de druk in het Groningenveld op peil te houden.

Dat kost wel klauwen met geld – en de vraag is of het effect zal hebben. (Kamp: dat gaan we onderzoeken…)

Meer vragen dan antwoorden

Er is nog niks gedaan om ons te helpen. Het is fluisterstil van de zijde van de Commissie (op wat damage control na). Ook op mijn klacht heb ik nog geen reactie – niet eens een ontvangstbevestiging, wat toch netjes zou zijn geweest.

Ook nemen mijn zorgen alleen maar toe naarmate ik meer lees.

Om toch wat houvast te krijgen, heb ik geprobeerd om aan de hand van de Bow-Tie van NAM / Shell te inventariseren wat de stand van zaken is.

Ik had gehoopt wat helderheid te verschaffen (en misschien gemoedsrust), maar zo teruglezend roept het hele verhaal alleen maar meer vragen op.

En dat is dan weer typerend voor de gaswinningsellende. Aan de onzekerheid komt geen eind. We zijn omgeven door een wolk van vraagtekens. Dat is slopend.

Tegen beter weten in hoop ik dat onze overheid NAM / Shell dwingt een Bow-Tie te implementeren met een vakje ‘mensen’ dat twee keer zo groot is als de andere vakjes.

Gewoon, omdat we het waard zijn.

Veiligheid? Laat zien dat u het meent!

De onderstaande brief heb ik vandaag verstuurd naar Ben van Beurden, CEO van Shell.

Foto-impressie door Bram Reinders
Foto-impressie door Bram Reinders

Geachte mijnheer van Beurden,

Hartelijk dank dat u me onlangs zo vriendelijk te woord stond bij de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering (AVA) in het Circustheater te Scheveningen. U heeft me niet één keer onderbroken toen ik sprak over de ellende van de 400.000 mensen die bovenop het Groningenveld wonen. Het spijt me dat ik ú wel enkele keren heb onderbroken. Dit deed ik omdat u mijn vragen niet beantwoordde en feiten verdraaide.

Ziet u, ik ben niet alleen een “geëmotioneerde en zeer bezorgde moeder uit Groningen” (koppen in vele Nederlandse media), die de CEO van Shell vertelt dat zijn jonge dochters geluk hebben, omdat zij wonen in een huis dat niet kan instorten als gevolg van de activiteiten van het bedrijf waar hun vader de baas is, maar ook schrijfster. En als zodanig wil ik erg graag alle feiten op een rijtje hebben. Dat is de reden dat ik naar de AVA ben afgereisd om u te spreken.

Groningen is kapot

Ik heb u en uw aandeelhouders verteld dat Groningen kapot is, vanwege de bodemdaling en bevingen als gevolg van de activiteiten van NAM (50% Shell, 50% Exxon). Enkele van de oudste kerken in Noord-Europa staan in de stutten. Deze kerken hebben eeuwenlang nagenoeg onbeschadigd op de terpen gestaan, maar nu zijn de muren gescheurd en komt het pleisterwerk van de plafonds naar beneden. Hetzelfde geldt voor tienduizenden andere gebouwen. Mensen zijn uit hun onveilige huizen geëvacueerd, enkele huizen zijn al gesloopt en er zullen er spoedig meer volgen.

NAM geeft aan dat de productie pas na 2020 sterk afneemt. Ondertussen kunnen we zwaardere bevingen verwachten, met een grondversnelling die gelijk is aan die bij vernietigende bevingen in Italië, Griekenland en Turkije. Maar de bevingen in die landen hebben een natuurlijke oorsprong, en de bevingen in Groningen zijn door Shell veroorzaakt.

152.000 huizen en 18.000 andere gebouwen moeten worden versterkt om de zware bevingen te kunnen weerstaan. Dit zal minimaal 30 jaar duren, en 30 miljard euro kosten. Na versterking kunnen we bij een zware beving veilig onze huizen verlaten. De huizen zelf zullen echter beschadigd zijn, en dus komt er geen eind aan de reparaties.

Alles bij elkaar ben ik diep beledigd dat u dit in uw toespraak op 19 mei afdeed als “ongemak als gevolg van aardbevingen door gasproductie”.

NAM, Shell en aansprakelijkheid

Onlangs heeft NAM aangekondigd dat het bedrijf in de kosten gaat snijden. U heeft me uitgelegd dat dit alleen op efficiëntie is gericht, ingegeven door de lage gasprijs. Ook vertelde u dat Shell absoluut niet overweegt om het aandeel van 50% in NAM af te stoten. Daarmee heeft u antwoord gegeven op één van mijn vragen over aansprakelijkheid. Hier volgt de rest:

* Is er een Artikel 403-verklaring (aansprakelijkheidsverklaring) tussen Shell en het dochterbedrijf NAM?

* Blijft Shell aansprakelijk voor de risico’s en consequenties van gasproductie, gasopslag en afvalproducten, zelfs nadat al het gas uit het Groningenveld is gehaald en NAM Groningen heeft verlaten?

* Kan NAM de concessie overdoen aan een andere partij zonder dat dit consequenties heeft voor Shell of Exxon? Bestaat er in dat geval een kans dat NAM de concessie overdoet aan een ander mijnbouwbedrijf in de komende twee jaar?

Ik heb u ook gevraagd naar het Waarborgfonds Mijnbouwschade, dat mede met geld van NAM / Shell gevuld wordt.

Als NAM failliet gaat door teruglopende inkomsten in combinatie met de hoge kosten voor reparatie, versterking en wederopbouw van de provincie Groningen, en noch Shell noch Exxon de wettelijke plicht op zich neemt om te betalen voor onze schade, dan hebben wij onder Nederlands recht geen andere optie dan onze schade te claimen bij dit fonds.

U had bij de AVA geen antwoord paraat, dus ik vraag het u vandaag nog maar een keer:

* Hoeveel geld zit er op dit moment in het Waarborgfonds Mijnbouwschade? Is dit genoeg om de kosten te dekken voor reparatie, versterking en wederopbouw van de provincie Groningen?

Afgekeurde zeedijk, zware chemische industrie en aardgascondensaat

Toen u de aanwezigen vertelde dat minister Kamp van Economische Zaken al voorzorgsmaatregelen heeft getroffen in samenwerking met het Staatstoezicht op de Mijnen om de effecten van de gasproductie te beperken, moest ik u echt even onderbreken om u te corrigeren.

In 2013 heeft het Staatstoezicht op de Mijnen duidelijk gesteld dat de productie dient te worden beperkt tot 12 miljard kuub per jaar om zwaardere bevingen te vermijden. Zoals u zelf aangaf, mag NAM in de eerste helft van dit jaar 16,5 miljard kuub produceren, en God weet hoeveel miljard kuub in de tweede helft van dit jaar.

Kortom: we zijn niet veilig.

In verband daarmee wil ik nogmaals de aandacht vestigen op de indirecte veiligheidsrisico’s die ik bij de AVA ter sprake bracht.

Ik heb u verteld dat ik met mijn gezin niet ver van de zeedijk woon, waar de grootste productiefaciliteit van NAM in 2014 zo’n 4 miljard kuub gas onder de dijk én de Waddenzee vandaan heeft gezogen. De Waddenzee is ’s werelds grootste aaneengesloten systeem van zand- en moddervlakten die droogvallen tijdens eb, en staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Deze dijk moet worden versterkt, omdat hij na een zware beving kan bezwijken. In dat geval staan zowel uw productiefaciliteiten als onze huizen onder water. Wat doet zo’n overstroming in Nederland, het thuisland van Royal Dutch Shell, met uw internationale reputatie?

Ietsje verder naar het oosten, ook dicht bij de zeedijk, bevindt zich Chemiepark Delfzijl met ca. 15% van de zware chemische industrie. AkzoNobel produceert hier bijvoorbeeld chloor. Wat gebeurt er als een zware beving Delfzijl aandoet? Zijn die industriële installaties ontworpen voor de bijbehorende hoge grondversnellingen? Als gevolg van ontploffingen en vrijkomen van zeer giftige stoffen kunnen duizenden mensen hun leven verliezen. Wat zullen uw aandeelhouders denken, wanneer het van oorsprong Nederlandse bedrijf Shell een complete Nederlandse stad van de kaart veegt?

Ook over de risico’s van het aardgascondensaat dat NAM in een tankenpark te Delfzijl verzamelt, heb ik bij de AVA gesproken. Gezamenlijk kunnen de condensaattanks zo’n 20.000 m3 van deze zeer brandbare, zeer giftige en kankerverwekkende stof bevatten.

Ik heb veel vragen over deze tanks met aardgascondensaat:

* Zijn alle tanks in het park, ook die met schuimvormend afdekmiddel, bestand tegen zware bevingen? Hoe kan lekkend en/of brandend condensaat worden afgedekt als er geen schuimvormend middel voorhanden is, omdat de bijbehorende tanks gebarsten zijn?

* Volgens het handboek van NAM bepaalt de brandweer wanneer het schuim mag worden ingezet. Maar brandweerlieden mogen pas op het tankenpark komen als NAM dit veilig acht. Wordt een en ander op afstand vastgesteld? En wat is het nut van dergelijke vertragende en verwarrende voorzorgsmaatregelen, wanneer iedere seconde telt?

* Is het tankenpark permanent bemand? Naar verluidt kan het ’s avonds en in het weekend 30-60 minuten duren voor er iemand aanwezig is. En dat terwijl de eerste 15 minuten van cruciaal belang zijn voor de veiligheid van omwonenden. Hoe verhoudt zich dit tot de strenge veiligheidseisen waar zowel NAM als Shell prat op gaat?

* De pijpleidingen die het aardgascondensaat vanuit alle hoeken en gaten van het Groningenveld naar Delfzijl transporteren, worden gereinigd en geïnspecteerd middels pigging. Kunt u bevestigen dat noch de vele doodlopende stukken, noch de pijpleiding op het tankenpark zelf worden meegenomen in die routine?

* Welke aanvullende maatregelen treft NAM om lekkage te voorkomen en vervuiling in de grond met de zwaar giftige en kankerverwekkende stoffen benzeen, tolueen, ethyleen en xyleen (BTEX) tegen te gaan? Het lijkt erop dat NAM / Shell in Groningen hetzelfde beleid hanteert als in Nigeria. Het enige verschil is dat er bij ons niet illegaal van de leidingen wordt getapt.

* Er zijn lekkende stukken condensaatleiding aangetroffen die moeten worden vervangen (in Weiwerd en Geefsweer). Waarom wacht NAM tot 2016 met het aanvragen van een vergunning voor volledige vervanging van alle condensaatleidingen, uit te voeren in 2017?

* Door de drukgolf van een eventuele explosie zullen vele ramen in de omgeving sneuvelen. Wat heeft het dan voor zin dat Veiligheidsregio Groningen omwonenden als enig advies geeft bij calamiteiten ramen en deuren te sluiten?

* Aardgascondensaat is zeer brandbaar. Ramen en deuren sluiten zal niet voorkomen dat huizen en flats in de omgeving bij een ontploffing na een zware beving in vlammen opgaan. Er zullen vele slachtoffers vallen. Ook kunnen mensen tot op de provinciale weg door hittestraling ernstige brandwonden oplopen. Vindt u dit acceptabele risico’s?

* De burgemeester van Delfzijl heeft ruim twee jaar geleden om een risico-analyse van Chemiepark Delfzijl gevraagd. Hoewel minister Kamp vandaag heeft gesteld dat er geen acuut gevaar is, heeft NAM nog altijd geen risicoanalyse verstrekt, noch van het Chemiepark, noch van het tankenpark aardgascondensaat. Waarom niet? Bent u het met me eens dat bij onzekerheid of onduidelijkheid over de risico’s het voorzorgsbeginsel dient te gelden?

* Waarom halen NAM-medewerkers hun schouders op als ze gewezen worden op de risico’s van de afgekeurde zeedijk, met de opmerking “Dat is niet ons probleem, maar het probleem van de dijkbeheerder”? Wat zegt dit over de mentaliteit van uw dochterbedrijf?

Bij een eventuele dijkdoorbraak is scheuren van de tanks niet uitgesloten. Het condensaat zal als een olievlek over het water liggen, waardoor de hele haven van Delfzijl in brand kan vliegen, om van vervuiling van het water maar niet te spreken. Indammen van gelekt aardgascondensaat is notoir lastig, aangezien de vloeistof snel ontvlamt. Schepen met een interne verbrandingsmotor kunnen in de geschetste situatie niet worden verplaatst vanwege brand- en explosiegevaar.

* Bent u het met mij eens dat het simpelweg ontoelaatbaar is dat NAM / Shell de levens en de leefomgeving van vele duizenden mensen in Delfzijl op het spel zet met deze vermijdbare risico’s?

Veiligheid? Laat zien dat u het meent!

Het is fijn dat de rechter heeft bepaald dat NAM in cluster Loppersum niet meer mag produceren. Maar de productie in cluster Oost is geleidelijk opgeschaald. De laatste tijd hebben we aardig wat bevingen gehad in de buurt van Delfzijl. Het lijkt erop dat de bevingen migreren.

* Zou u dit gegeven, gezien de risico’s die ik hierboven schets, ook als een “ongemak” kenschetsen?

Mijnheer van Beurden, bij de AVA zei u dat Shell zich vooral richt op de veiligheid van de inwoners en het milieu. Als de ene Nederlandse burger aan de andere: laat zien dat u ieder woord meent.

Ten eerste: beantwoord alle vragen die ik heb gesteld en nog zal stellen volledig en naar waarheid.

Ten tweede: leven met de gevolgen van de gaswinning eist zijn tol. Daarom verzoek ik u mijn gezin en mij volledig schadeloos te stellen voor onze ontberingen en verliezen.

Ten derde: na jaren spaarzaam leven om ons huis met liefde op duurzame wijze te renoveren, zitten wij nu opgescheept met beschadigd en waardeloos bezit. Het gaat nog decennia duren voor de gebouwen in deze regio versterkt zijn, áls dat al mogelijk is. Ik verzoek u daarom tevens om ons huis te kopen voor een naar alle maatstaven redelijk bedrag, zodat mijn gezin en ik kunnen verhuizen naar een ander deel van Nederland.

Stel mijn man en mij in de gelegenheid om onze kinderen, die ongeveer dezelfde leeftijd hebben als uw jonge dochters, een toekomst te geven. Stel ons in de gelegenheid om hen te vertellen dat ook zij veilig zijn, buiten bereik van de door Shell veroorzaakte bevingen en bijbehorende ellende.

Mede namens diegenen onder de 400.000 mensen die wonen bovenop het Groningenveld en óók weg willen, en wel zo snel mogelijk,

 

Nicolette Marié + gezin

NAM-casualty 21485 (status: unresolved)

 

 

Een lesje ‘helder communiceren’ voor de NAM

ei-van-columbus

Niet alleen haar huis, ook haar humeur vertoont scheuren. Nicolette Marié over de arrogantie en mooipraterij van de NAM.

Tijdens het interview in het Groningse Bierum laat Nicolette Marié, schrijfster en gedupeerde van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), haar mobiel naast zich op tafel liggen. Het toestel staat op stil, maar niet uit. ‘Als er een beving is, wil ik direct weten of mijn kinderen in gevaar zijn.’ De laatste wat hevigere beving in haar omgeving was die van 24 maart om 14.29 uur in Appingedam: 2,3 op de Schaal van Richter. Dat was dit jaar al de 30e aardbeving in Groningen, in nog geen drie maanden tijd.

Je bent laatst op een informatieavond geweest, hoe was dat?

‘Frustrerend. Onjuiste en onvolledige informatie, nauwelijks dialoog. Toen ik kritische vragen stelde, werd ik betutteld. Nee, dat zijn niet altijd de meeste gezellige avonden. Het is zwaar, ingrijpend en emotioneel. Er zijn duizend redenen te bedenken waarom je dit niet zou doen – het leven wordt er niet vrolijker op. Maar ik doe het wel, want af en toe kun je die jongens betrappen op idiote uitspraken en dat levert dan weer een interessant stukje op.’

Je huis is beschadigd, maar nog niet hersteld. Waarom duurt dat zo lang?

‘Geen flauw idee. Er is erkende schade, maar nog altijd geen calculatie, laat staan dat er een bedrag is uitgekeerd. En tijdens de beving op 25 februari, ook bij Appingedam, ontstond er nieuwe schade. Ik voelde het huis aan alle kanten kraken. Het is dan ook een ouwetje, van vóór 1920, met deels enkelsteens, deels dubbelsteens muren. Niet echt bestand tegen de 0,30 g die voor dit gebied wordt gehanteerd in de concept-NPR. Het recente rapport van Ingenieursbureau Van Rossum bevestigt wat ik al vermoedde: ons huis moet ingrijpend worden verstevigd, waarschijnlijk zelfs gesloopt.

Mijn ambitie is het bereiken van draagvlak voor een uitgebreide bouwkundige inspectie, met berekeningen die ik kan laten toetsen aan Eurocode 8. Ik wil dat door een onafhankelijk bureau laten doen, op kosten van de NAM. Maar ik heb geleerd in dit dossier dat de NAM van mening is dat alle communicatie de juridische toets moet kunnen doorstaan. Dus ontvang ik brieven waarin staat dat ze een expert langs willen sturen om mijn zorgen weg te nemen. Desgewenst krijg ik er gratis een gespreksbegeleider bij – maar het woordje ‘onafhankelijk’ vergeten de advocaten voor het gemak. Daar moet ik ze dan weer op wijzen. En zo blijf ik bezig.’

De communicatie van de NAM is niet alleen juridisch, maar ook technocratisch, volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

‘Ja, het zijn techneuten, van een heel speciaal soort. Ze willen overal een antwoord op hebben, maar als het antwoord niet in hun straatje past, gaan ze gewoon wéér een studie doen. Dat is Big Oil ten voeten uit. In de 65 jaar dat Shell en Exxon in Nederland onder de noemer NAM de beest uithangen was er nooit noodzaak om eerlijk te zijn. Liegen gaat bij die lui vanzelf. Ze kúnnen niet anders. En ze opereren hier met dezelfde mindset als elders ter wereld. Als het een keer écht misgaat, denken ze:

Ach, wat nou leermomentje, we doen het nog eens dunnetjes over.

Mensenlevens zijn mensenlevens, het maakt hen echt niet uit of de slachtoffers blank en welvarend zijn, of zwart en arm.

Wat vind je van die uitspraak van NAM-directeur Gerald Schotman tijdens een interview: ‘We zijn Sinterklaas niet’?

‘Tja, onze Gerald is wel vaker de weg kwijt. “Niet alles wat kan, is ook zinvol,” is ook zo’n uitspraak van hem waar ik gemengde gevoelens bij heb – zeker als je bedenkt dat Shell met de recente overname van BG nog steviger inzet op winning van fossiele brandstoffen, en daarmee de behoorlijk urgente en zinvolle energietransitie dwarsboomt. In dat verband is het nogal pijnlijk dat Gerald zich tijdens het rondetafelgesprek van de vaste commissie EZ afgelopen dinsdag iets liet ontvallen in de trant van “willen is iets anders dan moeten”.

Dat zijn echt gemiste kansen, ik bedoel, een opiniestuk of interview hoeft niet zo dubbelzinnig te zijn:

Sorry dat we jullie huizen beschadigd hebben, jullie toekomstperspectief hebben aangetast en jullie gezinnen dag in dag uit met de dood hebben bedreigd. Gaan we NU mee stoppen. Hier is ter compensatie een flinke zak met geld. Ook schenken we een miljard of 10 aan de burgers van Nederland om in eigen beheer duurzame energie op te wekken.

Paginagrote foto in de NRC erbij, van duizenden blije Groningers, en één zuurkijkende Gerald… Dat beeld is veel krachtiger dan tien van die lege uitspraken waar de mensheid niet op zit te wachten.’

Wat heb je van al deze ellende geleerd?

‘Er zijn mensen die je kunt sturen, en er zijn mensen op wie je geen grip hebt. Niemand is bijvoorbeeld zo glad als Chiel Seinen, hoofd communicatie van de NAM. In een interview in Communicatie Magazine, dat grappig genoeg wel iets wegheeft van dit interview met mij, reduceert hij de industriële ramp die zich in Groningen voltrekt tot scenario’s en mediamomenten waarbij altijd iets onverwachts kan gebeuren – zoals een flinke beving.

De recente uitspraak van de Raad van State, het feit dat de Tweede Kamer vasthoudt aan omkering van bewijslast, berichten dat de NAM ook in Twente de zaken niet op orde heeft – voor hem zijn het slechts ‘hick-ups’, vage echo’s van de ernstige oprispingen in de ondergrond die toevallig door zijn werkgever worden veroorzaakt.

De grote zorgen van steeds meer inwoners over hun veiligheid en schade aan milieu doet onze Chiel af als de waan van de dag. En dan heeft-ie ook nog eens het lef om aan de lezers van het communicatieblaadje het Ei van Columbus te vragen – advies hoe hij ons Groningers nóg effectiever een loer kan draaien met mooipraterij.’

‘IK DOE DIT VOOR JAN UIT LOPPERSUM’

Nicolette Marié zit sinds augustus 2012 in een rollercoaster. Het gaat maar door, elke dag gebeurt er weer wat en ook de aardbevingen zullen doorgaan. Hoe lang zal zij het vechten tegen EZ, Shell en Exxon nog volhouden?

‘Ik kan dit werk blijven doen omdat ik weet met welke intentie, middelen en inzet vele duizenden mensen verspreid over heel Nederland achter de schermen het goede proberen te doen. Groningers voelen zich niet meer veilig in hun eigen huis. Ik wil ervoor knokken om dat voorgoed op te lossen. Dat geeft mij moed.

Ik doe het overigens niet alleen voor Jan uit Loppersum, maar ook ter nagedachtenis aan de honderdduizenden vogels, robben en zeeleeuwen die door laksheid van Shells partner-in-crime Exxon bij de ramp met de ExxonValdez in Alaska het leven lieten.

Gelukkig kan ik rekenen op medegedupeerden uit de hele wereld. We steunen elkaar en benutten elkaars kennis. En het mag kleinzielig zijn, maar ik haal ook energie uit het afzeiken van de NAM. Aan het eind van een stukje zoals dit denk ik:

Zo, Chiel, steek dit Ei van Columbus maar in je ***

Al zou ik er natuurlijk nog meer energie van krijgen als ik het hem in persoon kon vertellen. In dat geval zal de politiebegeleiding wel voor me klaar staan – want dat is hoe Shell en Exxon hun end game spelen.’