Governance is niet de ‘bevrijding’

Dit artikel publiceerde ik eerder vandaag op de Facebook-pagina van Houd Groningen Overeind (informatie- en actieplatform gaswinning), waar ik binnenkort stop als hoofdredactrice. Er zit een fantastisch team waar ik alle vertrouwen in heb. Vanaf nu richt ik me op leven ondanks de gaswinningsellende. Het kan zijn dat ik daar in de toekomst nog over schrijf op dit blog.

 

PS Teken en deel deze petitie: Laat Groningen Niet Zakken

************************************************

U kent ons bij HGO als ondersteuners van alle acties die er maar zijn. (Hoewel… acties waarbij direct of indirect de NAM betrokken is, ondersteunen wij niet.)

De fakkeltocht vonden we gewéldig. Duizenden mensen. Groot protest. En zelfs de burgemeesters liepen mee. Niet achter de mensen aan, maar voorop. Dat gaf het beeld dat zij ons zouden leiden in de strijd tegen het grote onrecht.

Wat velen niet weten, is dat de burgemeesters stevig beveiligd werden. Waarom? Omdat er veel onrust is in Groningen.

Die onrust wordt niet alleen veroorzaakt door het gerommel in de bodem. Dat is de ‘ramp in slow motion’, waardoor het Groninger land langzaam kapot gaat.

Nee, de onrust komt vooral door het bovengrondse gerommel. De burgemeesters hebben, net als de Commissaris der Koning (toentertijd Max van den Berg) het ‘pact met de duivel’ gesloten.

Ik doel daarmee op het publiek-private bestuursakkoord ‘Vertrouwen op Herstel. Herstel van Vertrouwen’, in de volksmond ‘het Miljard van Max’.

Dat akkoord is de basis geweest voor heel veel verdeel-en-heers. Gedupeerden worden overstelpt met loketten. Niet het Burgerlijk Wetboek, de Mijnbouwwet, de grondwet, het Europese Verdrag van de Rechten voor de Mens of de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur zijn leidend. Nee. GELD is leidend. De redding van Groningen kost heel veel geld. Wie gaat dat betalen?

De NAM niet, want de NAM is Sinterklaas niet. De gasbel is van de NAM, en dikke pech voor de mensen die erbovenop wonen.

De overheid niet, want Groningen is bedoeld als pinautomaat. Dat systeem kun je niet zomaar omkeren. Stel je voor zeg.

Ik ben aan het afbouwen als hoofdredactrice bij HGO. Binnenkort draag ik het stokje voorgoed over. Mijn gezin en ik zijn namelijk in een rechtszaak verwikkeld. Ook wij staan, net als Sijbrand Nijhoff, lijnrecht tegenover de dure advocaten van de Staat, de NAM en EBN. Een andere uitweg is er niet. Dat is schrijnend, dat is pijnlijk. Ik heb na ruim 4 jaar geen tranen meer over, anders huilde ik erom.

Daar hoef ik geen aandacht voor. Het gaat niet om mij.

Nee, wat mij betreft komt er in de media nu eens echte aandacht voor de ramp in de ramp. We moeten los komen van ‘emo-televisie’. Groningen zit tjokvol tot op het bot gefileerde gedupeerden. Mensen van vlees en bloed, die stuk gaan, dag in dag uit. Mensen die stuk opstaan, en stuk de dag doorbrengen, en stuk gaan slapen. Als ze al kunnen slapen…

Wat steekt is dat burgemeesters hun eigen ingezetenen blijven uitleveren aan de ramp in de ramp. Er is een koers ingezet waardoor uiteindelijk de NCG als een soort onderkoning van Groningen over verregaande bevoegdheden beschikt.

Dat is lekker makkelijk voor burgemeesters. Zij gaan over de veiligheid van hun ingezetenen. De realiteit is dat ze mensen uit laten zetten, zonder hen te helpen in het eindeloze gevecht tegen de NAM. Ze staan niet naast burgers, maar procederen, zoals vorige week in het nieuws kwam met het scheve huis in Overschild.

Of neem nou Marijke van Beek, van de gemeente Eemsmond. Wat voegt een Stutstee toe, Marijke? (Ik zeg het maar hier, want op Twitter heb je me al twee jaar geleden geblokt. Terwijl iedereen weet dat ik niet scheld. Ik ben scherp, en kritisch, maar ik scheld niet.)

Via loket Stutstee kom je, na een lekker bakkie koffie, terecht bij een van de 1001 loketten in het Kafka-circus van NAM en NCG. Waar ook lekkere bakkies worden geschonken. Maar waar de wet niet of nauwelijks telt, en jij als gedupeerde gewoon in de wachtkamer komt te zitten.

Ondertussen staat het leven van gedupeerden van het eerste uur, zoals John Lanting, Hiltje Zwarberg, Annemarie de Haan (leeft nog in de keet bij haar onveilige huis in Onderdendam, ook te zien in ‘De Stille Beving‘) en vele anderen ‘on hold’. Zij troffen geen vriendelijke burgemeesters die naast hen stonden. Geen enkele toeschietelijkheid. Ongelooflijk, dat dit kan in Nederland.

Burgemeesters worden beveiligd bij de fakkeltocht. Dat is toch ongelooflijk, dat het zó moet, omdat geen bestuurder het lef heeft om een daad te stellen?

De ramp in de ramp is dat de bestuurders allemaal boter op hun hoofd hebben, en meegaan in het systeem dat al direct na de beving bij Huizinge is uitgerold. Commissie Meijer, Dialoogtafel, NCG en straks een onderkoning.

Ik schrijf dit stuk op persoonlijke titel. Na bijna 3 jaar, eerst bij Aardbevingen Groningen, en nu bij Houd Groningen Overeind, neem ik die ruimte. Want ik ben dit gekonkel echt spuugzat.

Samen sterk, dat betekent voor mij dat bestuurders breken met het bestuursakkoord en met de NCG. Terug naar de tekentafel.

Doorgaan met het uitrollen van dit bespottelijke systeem, dat van autonomie en democratie een lachterje maakt, betekent de voltooiing van wingewest Groningen – niet de bevrijding.

Nicolette Marié
scheidend hoofdredactrice HGO

Universele verlichting op z’n Gronings

comeniusAls u al eerder stukken van mij gelezen hebt, weet u dat ik het niet zo heb op het publiek-private handjeklap hier in wingewest Groningen.

Door ‘een weeffout’ zijn zowel het gasgebouw als het daaruit geboren governance gebouw doordesemd van de samenwerkingsafspraken. Shell en Exxon aanvaarden de aansprakelijkheid, in ruil voor flinke bemoeienis met zaken die in het publieke domein thuishoren. En dus is de praktische invulling van die aansprakelijkheid nogal magertjes.

Het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid was niet ‘vernietigend’ genoeg: het gasgebouw is sindsdien verder uitgebreid. Om de schijn hoog te houden, wordt er, in het governance gebouw, meer dan ooit tevoren geouwehoerd over ‘Groningen’. Want hoe meer er gepraat wordt, hoe minder handen er uit de mouwen worden gestoken. En het is natuurlijk ook een heerlijke exercitie voor het brein, al dat praten. Zeker als je op het snijvlak met allerlei andere vakgebieden kunt opereren.

Sinds 1996 is aan de RijksUniversiteit Groningen het instituut Comenius Leergangen verbonden. Daar worden in samenwerking met internationale academische partners verdiepingsprogramma’s ontwikkeld voor executives. Dat zijn, ik citeer: ‘ervaren bestuurders en managers uit de publieke en private sector zoals algemeen directeuren en leden van raden van bestuur, toezichthouders, (staf) directeuren en senior partners en businessunit managers.’

Comenius (1592-1670) was een theoloog, pedagoog, filosoof en politicus. Een breed georiënteerd mens, iets wat tegenwoordig niet meer zo makkelijk kan. De moderne mens moet zich zo vroeg mogelijk specialiseren. Liefst al in de kleuterklas moeten kinderen ‘iets met techniek’ gaan doen. Techniek heeft immers de toekomst. Dat vindt ook NAM-moedertje Shell, die een grootse wervingscampagne heeft opgezet voor techneuten-in-de-dop die Shells goede werk in verband met het kapotmaken van de aarde moeten gaan voortzetten: Generation Discover.

Op Filosofie.nl lezen we over Comenius:

Hij vond de menselijke rede een mooi ding, maar er was zoveel meer. Je moest uitgaan van de hele mens, ook van het menselijk gemoed, het gevoel, en vooral ook de zintuigen. En je kon niet bij analyse blijven staan. Ook niet bij synthese trouwens. Je moest bovenal de synkritische methode hanteren. Dat wilde zeggen dat je heel verschillende dingen of werkelijkheidsgebieden met elkaar vergeleek, zodat je tot dieper inzicht in de samenhang van de gehele werkelijkheid kon komen.

Ah, de holistische benadering. Daar ontbreekt het in dit neo-liberale tijdsgewricht nogal aan. Goed dat die executives daar een beetje van meekrijgen. Hup, Comenius Leergangen, hup! Breng die ervaren bestuurders zoveel mogelijk in contact met hoofd én hart, zodat ze in verwondering en reflectie tot rust en balans kunnen komen. Misschien dat ze dan in staat zijn uit de box te kruipen en de ketenen van het fnuikende economische-groeimodel met hechte publiek-private samenwerking van zich af te werpen.

Nou wil het geval dat die Leergangen dit jaar 20 jaar bestaan, dus: lustrum (= duur woord voor feestje). Tijd om de executives van Nederland eens te verwennen met een weldadig filosofisch badje. Vooral in Groningen is dat hard nodig. Met de gaswinning als compromitterende factor die een gemene wig drijft tussen hoofd en hart, is gewetensvolle besluitvorming voor Groningse bestuurders bepaald geen klein bier. Gelukkig is het thema van het lustrumprogramma in Groningen ‘goed en wijs bestuur’.

Vandaag, 30 september, staan er boardrooms op het programma. Dat is een duur woord voor ‘informele praatsessies onder genot van een hapje en een drankje’. Ze hadden het voor mijn part ook ‘theekransjes’ kunnen noemen, maar dat is natuurlijk niet chique en des bestuurders.

Wat lezen we op de lustrumsite?

Hoofdrolspelers in de gasproblematiek gaan vertrouwelijk in gesprek.

En wie zijn die hoofdrolspelers?

Nou, onder anderen Lex de Boer, directeur-bestuurder wooncorporatie Lefier, Philip Wagner, hoogleraar Global Economy & Governance (ICUC), Albert Roodenboog, burgemeester gemeente Loppersum en Gerald Schotman, directeur van de NAM. Die laatste wordt bijgestaan door Thijs Jurgens, ‘Directeur Aardbevingen’ bij de NAM. (Dhr. Jurgens neemt niet eens de moeite zijn rijkgeschakeerde Shell-biografie te laten vertalen naar het Nederlands, maar dat terzijde.)

Laat ik nou in de waan verkeren dat wij, de Groningers, met onze kapotte huizen en onze gebroken levens en het gapende gat in ons hart waar ooit onze gevoelens van veiligheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid zetelden – dat *wij* de hoofdrolspelers zijn in de ramp die zich in slow motion in Noord-Nederland voltrekt. De ramp die gewoon doordendert, hoeveel extra vergaderingen de bobo’s ook inlassen om voorstellen te bespreken voor nog meer onderzoek naar hoe, wat en waarom.

Het enige lichtpuntje is dat ook Annemarie Heite is uitgenodigd om mee te praten. Die heeft ruime ervaring in de ongelooflijk treurige praktijk. In d’r uppie staat zij tijdens dit lustrumevenement symbool voor de 450.000 mensen die wonen en werken bovenop het 900 km2 grote Groningenveld.

Verder vermeldt de lustrumsite dat Hans Alders een van de sleutelpersonen is in het gesprek over de toekomst van de gaswinning. Da’s vast een filosofisch-Freudiaans verschrijvinkje. Want waar die man ook over gaat, het is NIET de gaswinning. In zijn hoedanigheid van Nationaal Coördinator Groningen heeft-ie niks te zeggen over de gaskraan, alleen over het aardbevingsbestendige en kansrijke Groningen van de verre, veel te verre toekomst.

Dhr. Alders houdt niet alleen een keynote (= duur woord voor presentatie), maar doet zo te zien ook mee aan de theekransjes en socratische reflectiesessies (= dure woorden voor gesprekken waarin mensen vanuit hun eigen ervaring gezamenlijk in alle eerlijkheid en openheid proberen antwoord te geven op fundamentele vragen).

Belangrijk is natuurlijk welke fundamentele vragen er gesteld worden. Ik lees op de lustrumsite van Comenius Leergangen iets over een ‘gascrisis’, en over ‘oorzaken en scenario’s richting ontknoping’.

Ik zal wel weer een eigenwijze betweter zijn (niet van het type dat Shell wil inzetten om de door hen verpeste toekomst op orde te krijgen, zie dit stuitende filmpje), maar executives in gesprek met oneigenlijke ‘hoofdrolspelers’ (Schotman en Jurgens, namens Shell en Exxon, en Alders, namens Staat-EZ-NCG) oplossingen laten bedenken voor de crisis die Shell, Exxon en Staat met het onwankelbare gasgebouw hebben uitgelokt en via het governance gebouw tot op heden in stand weten te houden…

Dat vind ik niet echt van verlichting getuigen. En Comenius, God hebbe zijn ziel, streefde met al zijn Renaissance Man-achtige kwaliteiten oprecht naar universele verlichting van de menselijke geest.

Vandaag is de laatste dag van het Groningse lustrumevenement. Na afloop van alle praatsessies krijgt Hans Alders van de deelnemers een maxime aangereikt (= duur woord voor principe dat de basis voor je dagelijks handelen vormt). Gezien het thema is het waarschijnlijk de bedoeling dat-ie daarmee tot goed en wijs bestuur inzake de gaswinning komt. (Waarmee indirect gezegd wordt dat het daar nogal aan schort. Hetgeen klopt als een bus.)

Goed en wijs bestuur inzake gaswinning lijkt mij voor een ambtenaar in dienst van EZ, via EBN partner in zowel de Maatschap Groningen als GasTerra, een contradictio in terminis. Jaja, ook ik kan smijten met dure woorden. Deze drie betekenen ‘iets wat onmogelijk is’, bijvoorbeeld een rond vierkant, koud vuur of veilige gaswinning waarbij de bewoners centraal staan.

Maar de wonderen zijn de wereld niet uit.

Als er uit verdiepingsgesprekken met onder meer poppetjes uit het gasgebouw en het governance gebouw een filosofisch getint principe komt dat de Groningers écht recht doet – en als Hans Alders daar ook écht naar handelt – nu meteen, niet over tien jaar…

Nou eh… dan ga ik te voet naar Naarden, waar Comenius begraven ligt. En bij zijn graf eet ik mijn spreekwoordelijke hoed op.

In bijna alles het tegenovergestelde

home bitter homeHenk Kamp, Hans Alders, Gerald Schotman en hun vele bestuurlijke vazallen strooien graag met one-liners die hen een invoelend en meelevend aura geven.

“De burger staat centraal, het is tenslotte ingrijpend, het gaat wel om hun huis, hun thuis.”

Zulk soort zinnetjes.

 

Tegelijkertijd doen ze alsof wij in wingewest Groningen slechts last hebben van emoties, door ons een “gevoel van onveiligheid” toe te dichten, in plaats van klip en klaar te zeggen dat we in een onveilige situatie verkeren.

Een onveilige situatie die mogelijk nog decennia zal aanhouden.

Wat er uit de monden van die mensen komt, is eigenlijk één groot PR-praatje. Ik liet het recente RTV Noord-interview met NAM-baas Gerald Schotman daarom zien aan een kennis die goed is in psychologie en weet welke retorische trucjes er in de wereld van PR gebruikt worden.

Het commentaar was niet mals:

* Aardbevingsuitdaging – dat hoort natuurlijk aardbevingsgevaar te zijn. Uitdaging is een eufemisme, en bovendien omzeilt Schotman zo de schuldvraag.

* De uitdaging is zo groot dat er veel partijen nodig zijn, we moeten het met z’n allen doen – zo maakt Schotman andere partijen medeverantwoordelijk voor het abstracte “vooruitgang”.

* Het gaat niet om vertrouwen in NAM, maar om vertrouwen in de toekomst – weer schuld verleggen, door te doen alsof de statistieken niet op de gevolgen van de gaswinning slaan, maar op gevoelens en angsten die bij mensen leven.

* Wat mensen zelf nou eigenlijk willen – ook bij de moeizame afhandeling van de 195 complexe gevallen legt Schotman de schuld buiten zichzelf. In feite zegt hij dat het door de bewoners komt dat er geen voortgang in die gevallen is.

Het PR-praatje lijkt dus vooral bedoeld om de schuld af te schuiven, een beetje op die andere partner in de Maatschap Groningen (de Nederlandse staat, die veel extra partijen heeft gecreëerd om zich tegen Groningen aan te bemoeien), en nogal veel op de gedupeerden. En dat terwijl zich in Groningen toch echt een industriële ramp voltrekt, die voorzien en voorkomen had kunnen worden.

Dat de trukendoos van de veroorzakers niet toereikend is voor het afdekken van deze ramp, blijkt wel uit dit citaat uit een interview met Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders in het ledenblaadje van de Vereniging Eigen Huis:

Ik wil realistisch zijn: dit kan wel eens 10 jaar gaan kosten.

En dat terwijl Alders nog niet eens echt begonnen is.

De door Kamp ingestelde Commissie Meijdam stelt overigens dat iedere Groninger over maximaal 5 jaar even veilig zou moeten kunnen wonen als andere inwoners van Nederland.

Je zou zeggen, dat is een bindend advies, maar nee, de Commissie voegt er gauw aan toe dat dit behoort tot de beleidsruimte van de verantwoordelijke overheden en van de ruimte van de Nationaal Coördinator Groningen.

En die laatste telt er dus bij aanvang van zijn Meerjarenprogramma alvast vijf jaar bij op. Maar, voegt Alders er invoelend aan toe:

Het gaat om schade aan je thuis. Dat is heel ingrijpend.

Wat hebben wij Groningers eigenlijk aan die uitgekauwde invoelendheid? Daarmee krijgen wij toch echt niet terug wat de gaswinners van ons hebben afgepakt: ons thuis.

Ik vroeg medegedupeerden om te beschrijven wat “thuis” voor hen betekent:

  • Thuis staat gelijk aan innerlijke rust. Het is voor velen moeilijk om angst, woede, verdriet en verbolgenheid opzij te schuiven. De nachtrust lijdt eronder. Er is een eindeloze zoektocht naar vrede in het hart. (Denk aan Lao Tse: Om thuis vrede te hebben, moet je hem vinden in je hart.)
  • Thuis is een plek waar je geen gevaar voelt. Je moet je kinderen, kleinkinderen, familie en vrienden in huis kunnen ontvangen zonder dat deze gevaar lopen voor een gasbeving.
  • Thuis is een plek waar je geen moeite hoeft te doen voor de meest vanzelfsprekende dingen, nauwelijks ergens bij stil hoeft te staan.
  • Thuis is waar je helemaal je eigen leven kunt leiden, in plaats van dat je geleefd wordt. Een plek waar je door normale zaken ziek kan en mag worden, niet door alle gaswinningsellende.
  • Thuis is een plek waar je graag naar toe gaat, niet een plek die je zoveel mogelijk probeert te ontvluchten.
  • Thuis is een plek die je steeds weer naar je eigen zin kunt inrichten, waar je lekker kunt rommelen. Niet een plek waar alles stil staat, omdat je weet dat er moet worden versterkt en/of omdat er van alles gesloopt moest worden om schade te herstellen.

En, als uitsmijter, neem ik hier integraal de uitleg over van een Groninger in hart en nieren:

Thuis is voor mij de regio waar mijn grootouders en voorvaderen woonden. Het gebied waar mijn verleden ligt en mijn heden onzeker is en mijn toekomst uitzichtloos is. Mijn huis, mijn thuis. Mijn veilige haven zou een plek moeten zijn van geborgenheid en rust, een oase in onze drukke wereld. Maar door de schoften uit Den Haag is het een ketting aan mijn been en een steen om mijn nek. En geeft meestal een gevoel van rusteloosheid en bitterheid. Het is bijna in alles het tegenovergestelde van wat het zou moeten zijn.

Oh, hoe bitter.

Hoe de gaswinners omgaan met de gevolgen van de industriële ramp die zij hebben veroorzaakt is in bijna alles het tegenovergestelde van hoe het zou moeten.

En dat is precies de reden dat ook het “thuis” van duizenden Groningers in bijna alles het tegenovergestelde is van wat het zou moeten zijn.