Samen Groningen naar de kloten helpen

spin-aldersDe onderstaande tekst sprak ik op 1 mei 2015 uit tijdens het 1 mei Solidariteitsfestival op het Spuiplein te Den Haag. (Check ook de andere sprekers – wij vechten tegen dezelfde partijen en bedrijven!!!)

Ik heb er wat linkjes in gezet om een en ander te verduidelijken.

Op 2 juli 2014 bestond het Shell Technology Centre in Amsterdam een volle eeuw. Bij die gelegenheid hield Ben van Beurden, de hoogste baas van Shell, ten overstaan van vele Invloedrijke Omes en Tantes, onder wie Koning (en vermoedelijk aandeelhouder) Willem-Alexander, een gloedvolle speech over de afgelopen honderd jaar.

Volgens hem waren het jaren waarin de mensheid door de technologie en techniek van Shell grote hoogtes heeft bereikt.

Volgens mij waren het ook jaren waarin wereldwijd vele oorlogen en conflicten zijn uitgevochten, mede omwille van de fossiele brandstoffen die Shell en soortgelijke bedrijven uit de grond halen.

Gewone burgers worden daar nogal eens de dupe van, maar een multinational als Shell weet altijd wel te profiteren van hoogoplopende ruzies tussen twee of meer landen.

In Nederland ontdekte Shell tijdens de Tweede Wereldoorlog bij het Drentse Schoonebeek een groot olieveld. Op dat moment was exploitatie wat lastig, om het eufemistisch uit te drukken. Maar na de oorlog stond de Nederlandse regering te popelen om met Shell en het Amerikaanse Exxon in zee te gaan. En dus was de Nederlandse Aardolie Maatschappij in 1947 een feit.

Enkele jaren later ontdekte de NAM het Groningenveld – een van de grootste gasvelden ter wereld. Een megavondst! Om de exploitatie daarvan in goede banen te leiden, werd de publiek-private samenwerking tussen de Nederlandse staat en de multinationals vastgelegd in het zogenaamde gasgebouw, dat deels buiten de wet staat en waar een klein groepje old boys tot op heden de dienst uit maakt.

De exploitatie verliep jarenlang probleemloos, en heeft van Nederland een ‘welvarend en sociaal land’ gemaakt.

Zonder de inkomsten uit aardgas hadden we de afgelopen decennia niet van die mooie regelingen kunnen opzetten voor iedereen die om wat voor reden dan ook niet kon werken. Zonder dat geld hadden we nooit zoveel kunnen investeren in onderwijs. Dan hadden we geen hoogwaardige kenniseconomie gehad, en ook geen stabiele middenklasse die zich kan wentelen in méér luxe dan alle generaties hiervoor.

Zonder aardgasbaten was Nederland waarschijnlijk lang een suf aardappel- en knollenland gebleven.

Er zitten echter altijd meerdere kanten aan een verhaal, al willen old boys zoals Ben van Beurden daar niet van horen. Feiten die hem niet goed uitkomen, laat hij gewoon weg.

In zijn speech van juli 2014 wijst hij bijvoorbeeld op enkele grote problemen van onze tijd, zoals armoede, klimaatverandering en luchtvervuiling.

Hij vertelt er niet bij dat armoede in grote delen van de wereld het bijproduct is van de eerder genoemde oorlogen en conflicten over fossiele brandstoffen. Ook omzeilt hij handig het gegeven dat klimaatverandering en luchtvervuiling voor een belangrijk deel te wijten zijn aan de verbranding van de fossiele brandstoffen die hij in zijn toko verkoopt.

Wel praat hij graag over de oplossing die Shell voor al die problemen heeft. En dat is, je raadt het al: aardgas.

Want aardgas is nét een tikkeltje schoner dan kolen en olie, de brandstoffen die de afgelopen honderd jaar het meest in trek waren. En toevallig kan Shell heel veel aardgas leveren. Een afzetmarkt vinden is geen punt. Shell heeft een groot netwerk binnen politiek, overheid en wetenschap. Die zullen dat aardgas wel eventjes bij boeren, burgers en buitenlui door de strot duwen.

Making a Difference

Voor Ben valt dit allemaal onder de noemer ‘Making a Difference’.

Of aardgas het verschil maakt, betwijfel ik, maar het pro-gaswinningsnetwerk van de old boys… nou en of! Daar weten wij in Groningen alles van!

Kijk, we hebben in Groningen te maken met een industriële ramp. De gaswinning veroorzaakt ondiepe bevingen, die door de complexe samenstelling van de Groningse bodem een opmerkelijk schadelijk effect hebben.

Tienduizenden huizen zijn reeds beschadigd, sommige zijn zelfs gesloopt. Eeuwenoude monumenten staan in de stutten. Het toekomstperspectief van honderdduizenden Groningers is voorgoed veranderd.

Bij gelijkblijvende winning is er een grote kans op bevingen met hele stevige grondversnellingen. Daar zijn de huizen, flats, scholen, ziekenhuizen, kerken, kantoorgebouwen en fabrieken in Noordoost-Groningen en een flink deel van de stad Groningen niet op gebouwd.

Als zo’n stevige beving zich voordoet in de buurt van een plaats als Delfzijl, Hoogezand-Sappemeer of Groningen, zullen heel veel gebouwen instorten, met doden en gewonden als gevolg.

Om te voorkomen dat dat gebeurt, moeten 152.000 huizen en 18.000 overige gebouwen worden versterkt. Op basis van de huidige conceptnorm voor bevingsbestendig bouwen kost dat zo’n 30 miljard euro. Dat is een hoop geld, voor een handjevol ouwe bakstenen. Daar kun je beter een bank mee redden. Dan heb je namelijk gelijk een plek waar je weer wat old boys kunt stallen.

Regeren is vooruitzien, dat weet elke multinational

Hoe kunnen de Nederlandse staat, Shell en Exxon onder dat immense bedrag uit komen? Nou, bijvoorbeeld door die bouwnorm naar beneden bij te stellen – dan hoeft er voor de wet minder drastisch te worden versterkt.

Een andere optie is om huizen op te kopen op basis van de WOZ-waarde, die in het bevingsgebied de afgelopen jaren sterk is gedaald. Opgekochte huizen kun je leeg laten staan, en dan hoef je niet te versterken. Dat scheelt weer.

Een derde optie is om de gaskraan fors dichter te draaien. Volgens Staatstoezicht op de Mijnen neemt de kans op zwaardere bevingen in dat geval snel af, al zal de bodem nog lang onrustig blijven:

12 miljard

Bron: Reassessment of the probability of higher magnitude earthquakes in the Groningen field, SodM, januari 2013 – een onderzoek waarover voormalig inspecteur-generaal Jan de Jong in dit van harte aanbevolen stuk in het Financieele Dagblad zegt:

Als wij dat onderzoek niet zelf hadden gedaan dan was waarschijnlijk nu nog altijd niet duidelijk geworden hoeveel gevaar de gaswinning veroorzaakt.

Jan de Jong is overigens in 2014 vervangen door old boy Harry van der Meijden, die ruim 30 jaar bij Shell heeft rondgehangen, onder andere in Nigeria.

Het dichtdraaien van de kraan heeft grote gevolgen voor de Nederlandse schatkist, en voor de Nederlandse energiehuishouding. Onze overheid loopt al jaren aan de leiband van Shell en Exxon. Er zijn nauwelijks duurzame energiebronnen ontwikkeld. Wel is er een gasrotonde gebouwd, zodat we aardgas kunnen blijven importeren en exporteren, lang nadat ons eigen aardgas op is.

Kortom: Nederland is met behulp van aardgas klem gezet, en daar betaalt Groningen het volle pond voor.

Tot slot nog een opmerking over solidariteit – ik ben hier tenslotte op een Solidariteitsfestival.

In het meest ideale geval betekent solidariteit dat je elkaar in staat stelt om van het verblijf op aarde een leerzame ervaring te maken, met meer ups dan downs, zonder dat dit ten koste gaat van de mogelijkheden van toekomstige generaties om hetzelfde te doen.

In het slechtste geval betekent solidariteit dat de ene old boy de andere old boys te hulp snelt als zij in de problemen raken. En daarom verbaast het mij niet dat PvdA-er Hans Alders, die als Commissaris der Koningin nog in het gasgebouw gezeten heeft en zich tegenwoordig actief bezighoudt met het lobbyen voor de belangen van de gasindustrie, is benoemd tot Nationaal Coördinator Groningen.

Waar Hans Alders zijn energie in stopt

In zijn hoedanigheid van Nationaal Coördinator Groningen mag Hans straks fijn knopen doorhakken. Daartoe krijgt hij alle ruimte, want het herstel van Groningen is opgenomen in de Crisis- en Herstelwet. Dat betekent in theorie dat Hans als een soort onderkoning mensen uit hun huis kan laten zetten, om vervolgens te bepalen of hun huis gesloopt wordt, of van een stalen kooiconstructie wordt voorzien.

Ik denk dat Ben erg blij is met de benoeming van old boy Hans. Ook PvdA-er Dick Benschop, die als president-directeur van Shell Nederland binnen het gasgebouw op ten minste twee plekken aanschuift, namelijk de Maatschap Groningen en GasTerra, zal zijn partijgenoot met open armen ontvangen.

Samen Groningen naar de kloten helpen, zodat de laatste druppels aardgas uit de grond kunnen worden gepompt – dat schept immers een band!

Maar voor gedupeerde Groningers is dit de zoveelste klap in het gezicht. Dachten we bij de recente provinciale verkiezingen eindelijk afgerekend te hebben met de PvdA, komen die doorgedraaide sociaal-democraten er via de achterdeur gewoon weer in, met méér zeggenschap dan ooit.

ECHTE solidariteit en de Partij van de Arbeid: het blijft vloeken in de kerk.

Hopen en verwachten, maar niet luisteren

mobiel-tankenparkOp de dag dat in de pers breed werd uitgemeten dat niet 30.000, niet 90.000 maar 152.000 woningen en flats in het gaswingebied (70% van het totaal) ingrijpend moeten worden verstevigd om instorten bij zware bevingen te voorkomen, gebeurden er dingen en werden er uitspraken gedaan die feilloos aantonen hoe weinig lokale bestuurders kunnen of durven inbrengen tegen het geweld van EZ, Shell en Exxon, en hoe groot de afstand tot de burger is.

Hopen en verwachten

Allereerst verklaarde PvdA-gedeputeerde William Moorlag met een verbeten gezicht dat het ministerie van Economische Zaken en de NAM hopen en verwachten dat het KNMI de krachten van de aardbevingen op een laag niveau kan gaan vaststellen – zodat mogelijk nog maar de helft van het genoemde aantal woningen verstevigd hoeft te worden.

Van Moorlag, die uit het bevingsgebied komt, wil ik nog wel geloven dat hij die hoop vooral koestert omdat hij Groningen een warm hart toedraagt. (Niet dat hem daarmee zijn klunzige opmerking vergeven is. Verre van zelfs.)

Maar zijn partijgenoot Dick Benschop, die na ruim 16 jaar fulltime piketdienst in Den Haag het pluche verruilde voor een leuke functie bij Shell, heeft 7,5 miljard klinkende redenen om een andere uitkomst te verwachten.

Dat zit zo.

Shell is aansprakelijk voor de helft van de schade. De andere helft neemt Exxon voor zijn rekening.

De kosten voor het aanpakken van 152.000 woningen en zo’n 18.000 andere gebouwen worden geschat op 30 miljard euro. Dat bedrag komt ten laste van Shell en Exxon.

Deze multinationals kunnen het geld makkelijk missen, gezien het feit dat ze in 2014 respectievelijk 15 miljard en 32,5 miljard dollar winst hebben gerealiseerd.

Maar waarom zouden ze? Wie dwingt hen? Vanaf het prilste begin hebben ze innige banden aangeknoopt met politiek, kennisinstituten en overheidsinstanties. Eén zo’n vergaderingetje van de Maatschap Groningen en de norm voor bestaande bouw, die op dit moment in de concept-NPR de helft bedraagt van de norm voor nieuwbouw, wordt nóg eens gehalveerd.

En dan zijn Shell en Exxon voor zo’n 7,5 miljard euro per bedrijf klaar. Scheelt toch weer een slok op een borrel. Terwijl de Nationale Coördinator Groningen (PvdA-er Hans Alders wordt genoemd), geholpen door de bepalingen in de Crisis- en Herstelwet, de bezem door het Groningse woningbestand haalt, pompen onze Dick en onze Joost de resterende 600 miljard kubieke meter gas uit de grond.

Niks koers verleggen

Aan het begin van de middag volgde het bericht dat de Vennenflat, waarover ik al eerder schreef, een kolos uit de vorige periode van wederopbouw, in de aanloop naar de geplande sloop in 2019 óók verstevigd gaat worden.

Aan wie hebben we deze krankzinnigheid nou weer te danken?

Tot 1 juli aanstaande wordt Delfzijl bestuurd door PvdA-er Emme Groot. (Enkele dagen geleden hoorden we dat ook deze burgemeester ermee ophoudt. Eerder dit jaar stapte Eduard van Zuijlen van de gemeente Menterwolde al op.)

Onze Emme is geboren en getogen in Delfzijl. Hij praat altijd met passie over de havenplaats, heeft hier echt iets willen neerzetten.

Om die reden denk ik dat hij de laatste jaren vele malen met zijn vuist op tafel heeft geslagen. Hij MOET een keer door het lint zijn gegaan, zo niet aan de Dialoogtafel, dan toch in een één-op-ééntje met Henk Kamp.

Stond *ik* in Emmes schoenen, dan had ik het ouwejongens-krentenbrood in de vuilnisbak gegooid en geroepen:

“Zeg, lullo, we liggen echt niet meer op koers hoor. Die Vennenflat moet zo gauw mogelijk gesloopt, ’t is veel te gevaarlijk. Vervelend voor de bewoners en bedrijven, maar liever het ongemak van een snelle verhuizing dan de impact van versteviging, gevolgd door sloop. In dit geval gaan zowel veiligheid als kosten voor de baat uit. De beuk erin!”

Wie weet hééft onze Emme wel iets van die strekking gezegd. Misschien wel meerdere keren. Maar versneld slopen betekent dat er nog meer ‘maatschappelijke onrust’ ontstaat. Het betekent ook dat de gemeente Delfzijl moet toegeven dat het niks wordt met dat hele Koers2022.

Zou onze Emme daarom opstappen? Staat hij iedere avond in de armen van zijn vrouw te huilen, uit verdriet om wat zijn geliefde Delfzijl wordt aangedaan, of uit frustratie, omdat hij zijn nalatenschap, zijn bestuurlijke plannen ziet mislukken? Of allebei een beetje?

Pak de bezorgde burger maar op

Het derde bericht dat mij bereikte op deze spannende dag was dat Bram Reinders, bezorgde inwoner van Delfzijl, voor het NAM-tankenpark met aardgascondensaat in Farmsum was aangehouden.

Die tanks staan op een paar honderd meter van het appartementencomplex waar Bram met zijn vrouw woont. Hun appartement is beschadigd door de bevingen. En sinds de beving van 1,0 recht onder het tankenpark hebben ze er grote zorgen bij.

Want de tanks zijn helemaal niet gebouwd op de gevolgen van de gaswinning zoals die zich nu openbaren. Hoe groot de risico’s zijn, is niet precies bekend, althans, niet bij Bram en andere bezorgde burgers, en mogelijk ook niet bij onze Emme.

De NAM is wel héél voorzichtig met die tanks. Want na een beving van 2,3 op 25 februari j.l. in de buurt van Appingedam reden er opeens veel meer vrachtwagens dan normaal af en aan, onder politiebegeleiding. Ook wemelde het terrein van de mannetjes die metingen verrichten aan de tanks.

Op die dag toog Bram naar het gemeentehuis, en ik ben hem met enkele andere bezorgde inwoners van Delfzijl te hulp geschoten. We overvielen Emme – hij had weinig tijd. Zijn ‘bevingsambtenaar’ heeft ons nog wel een tijd aangehoord.

Afgesproken werd dat we contact zouden houden. Maar in de weken daarop reageerde onze Emme zó ontwijkend op allerlei vragen, dat de meesten van ons al geen zin meer hadden in een ‘constructief gesprek’.

Persoonlijk schoot het me ook nog eens in het verkeerde keelgat dat er op mijn berichten inzake de streken van de Commissie Bijzondere Situaties niet werd gereageerd. Niet. Als in: niks, noppes, nada.

Enfin, vandaag had Bram er genoeg van. Bij de Raad van State had hij rechter Drupsteen al horen zeggen dat de NAM z’n zaakjes niet goed op orde heeft. De NAM gaf toen toe dat er wel degelijk aandachtspunten zijn in verband met de veiligheid van het tankenpark.

En onlangs was het tankenpark drie hele dagen dicht voor groot onderhoud.

Maar tekst en uitleg geven over de risico’s, dát doet de NAM dus niet. En onze Emme ook niet.

Ik heb wel wat anders te doen

Zodra ik hoorde dat Bram was opgepakt, ben ik naar Delfzijl gereden om te kijken of ik wat voor hem kon doen. Toen ik het politiebureau uit stapte, zag ik recht tegenover me, bij de deuren van de raadzaal, onze Emme staan. Recht van lijf en leden, met ernstige stem, stond hij een verslaggeefster van de NOS te woord.

Ik liep erheen en ging erbij staan. Na afloop van het interview (dat over de Vennenflat en de NPR-norm ging) ontvouwde zich het volgende gesprek:

Ik: “Mijnheer Groot, ik wil u óók iets vragen. Wist u dat Bram Reinders is opgepakt?”

EG: “Nee, dat wist ik niet. Dat is een zaak van de politie.”

Ik: “Maar u bent hoofd van de politie. En u wéét hoe die man eraan toe is, welke zorgen hij heeft. Hoe staat het met de risico-analyse van het tankenpark?”

(Verslaggeefster vertrekt. EG draait zich om naar de raadzaal, klopt op de deur.)

Ik: “Geeft u mij geen antwoord?”

EG (draait naar rechts, kijkt me kort aan, begint te lopen): “U zou toch nog langs komen?”

Ik: “Ja, maar daar had ik geen zin meer in. Want ik heb u mails gestuurd. En u heeft ze ontvangen en geopend, ik wéét dat u ze heeft geopend. Maar u antwoordt niet eens.”

EG (loopt door, kijkt niet op of om): “Ik heb wel wat anders te doen.”

Ik (volg als een hondje, de irritatie zelve): “Ja, loopt u maar weg. Waarom reageert u niet?”

EG (buigt het hoofd, loopt dóór): “Ik heb wel wat anders te doen.”

Ik (schreeuwend, woedend nu): “Na 1 juli bent *u* hier weg. Maar wij zitten hier nog. Zonder risico-analyse! Bedankt, namens de burgers van Delfzijl!”

Verstandige beslissingen

Ondertussen blijkt Henk Kamp een bliksembezoek te hebben gebracht aan Groningen. Willem Groeneveld van Sikkom was iets te kritisch en kreeg prompt orders van de politie om op 100 meter afstand van de minister te blijven.

En de VVD-er zelf, stoïcijns als altijd, gooide er weer een paar maffe soundbites uit, die in Kor Dwarshuis’ Kamp Talk Radio niet zouden misstaan:

We moeten zorgen dat we verstandige beslissingen nemen met betrekking tot de omvang van de gaswinning en de manier waarop we gas winnen. Daarnaast moeten we die dingen doen, die nodig zijn om de huizen te versterken en om te zorgen dat de bewoners worden gecompenseerd voor alle overlast die ze ondervinden.

Ruim 2,5 jaar na de beving bij Huizinge, vele gasdebatten en een vernietigend rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid later, terwijl de bestuurlijke chaos zijn tol eist en de ene na de andere burgemeester opstapt, heeft de baas van mini-staat EZ het droogjes over ‘verstandige beslissingen’.

Werkelijk alles wat in wingewest Groningen bedisseld wordt, van het regenteske herenakkoord met de spiegeltjes en kraaltjes, de tandeloze Dialoogtafel en de onder-curatele-stelling van Groningen middels de Crisis- en Herstelwet tot aan de Nationaal Coördinator Groningen stinkt.

Het riekt naar ONMACHT van de kant van lokale en regionale bestuurders, en ONWIL van de kant van EZ, Shell en Exxon.

Wat nou burgerperspectief?

De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft bij het rapport een paar algemene aanbevelingen gegeven. Het kabinet heeft braaf beloofd om ze op te volgen.

Een van die aanbevelingen luidde:

Zorg dat het burgerperspectief structureel en herkenbaar meegenomen wordt in de besluitvorming door provincie en gemeenten een rol te geven.

Hoe een en ander precies moest worden vormgegeven, vertelde de Onderzoeksraad er niet bij. Dat werd blijkbaar, zoals dat zo leuk heet in bobotaal, ‘aan het speelveld overgelaten’.

Ik ben een flexibel persoon. Van veel zaken in het leven, ja van het leven zélf kan ik zowel voorkant als achterkant zien en waarderen.

Maar zoals het spelletje vandaag gespeeld werd, gaat mij te ver. En dan staan we, vermoed ik, nog maar aan het begin…

PS Bram is weer thuis. Zijn actie werd overgenomen door anderen.

De ene achtertuin is de andere niet

nimby-groningenOmdat ik weet dat er vroeg of laat zelfs aan mijn incasseringsvermogen een eind komt, ben ik dezer dagen aan het nadenken over plan B.

Plan B treedt meestal in werking als plan A mislukt. Dat is bij mij nog niet het geval, maar ik ben dan ook nog niet zo lang bezig (anderhalf jaar).

Er zijn heel wat Groningers die na vele jaren vechten tegen de NAM hun plan A aan het afronden zijn. Het resultaat is zelden bevredigend.

De meesten hebben er een behoorlijk zwartgallige kijk op de samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven aan overgehouden.

Maar er zijn ook mazzelaars, die de dans leuk ontsprongen zijn.

Maatjes die wat voor elkaar over hebben

Onlangs kwam naar buiten dat boerderij de Haver in Onderdendam in 2013 niet is gekocht door de NAM, maar door de NAM en EBN, precies in de verhoudingen van de Maatschap Groningen (60% NAM, 40% EBN). Het monumentale pand zou zwaar beschadigd zijn.

Over die transactie wil ik het nu niet hebben. Interessanter vind ik de Maatschap Groningen, die bepaalt waar en hoe er gas wordt gewonnen in het Groningenveld.

Maatje NAM (aandeelhouders: Shell en Exxon) verkoopt al het Groningse gas aan GasTerra (aandeelhouders: Nederlandse Staat, maatje EBN, Shell en Exxon). Dat gaat via een constructie die verdacht veel lijkt op kartelvorming, zoals blijkt uit onderstaand citaat uit GasTerra’s jaarverslag 2014:

“De aandeelhouders van GasTerra hebben een overeenkomst gesloten betrekking hebbende op de door GasTerra te behalen winst na belasting.

Op grond daarvan wordt de prijs van het gedurende het jaar door de Nederlandse Aardolie Maatschappij B.V. aan GasTerra verkochte Gronings aardgas zodanig vastgesteld, dat voor GasTerra de door aandeelhouders voor dat jaar vastgestelde winst na belasting overblijft.”

Wie wil dit nu niet, als enige afnemer van een uniek product ZELF de hoogte van de winst bepalen, omdat de producent zo aardig is om de prijs daarop aan te passen?

Het lijkt een knap staaltje zakendoen van GasTerra, maar het kan ook ordinaire handjeklap van de maatjes zijn.

Want zowel bij de Maatschap Groningen als bij GasTerra schuiven grotendeels dezelfde mannen aan tafel. Bekijk het onderstaande plaatje uit het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid maar eens:

maatschap-groningen

Ik heb de namen erbij gezocht, dan maakt het nog wat duidelijker:

maatschap-gasterra

(Voor zover ik heb kunnen nagaan, is Stan Dessens niet actief bij EBN, vandaar dat ik “vertegenwoordiger EBN” open laat. Nadere info is altijd fijn.)

Applaus voor onze Mark en onze Gerald (en diens voorganger Bart van der Leemput, die in 2013 nog aan het roer stond bij de NAM), die naast hun drukke werk bij respectievelijk EZ en de NAM, en zoals u kunt zien dus ook bij Maatschap Groningen en GasTerra, tijd hebben gevonden om aan te schuiven bij de Dialoogtafel Groningen.

Zeker als je bedenkt dat de vergaderdruk sinds 2013 binnen de Maatschap Groningen is toegenomen. Naast de 11 vergaderingen bij GasTerra moesten de heren maar liefst 27 keer op komen draven voor de Maatschap Groningen, terwijl dat voorheen maar een keer of vier per jaar was.

De Onderzoeksraad voor de Veiligheid schrijft over die vergaderingen:

In deze overleggen bespreken de deelnemers het aardbevingsrisico. De meeste aandacht gaat uit naar de proportionaliteit van een besluit zoals het beperken van het geproduceerde volume: hoe verhoudt het besluit zich tot de belangen van de Maatschap, de belangen van NAM, de belangen van EBN als staatsvertegenwoordiger en ook aan de publieke aspecten mede door de toehoorder van EZ.

Proportionaliteit & profilering

Minder aardgas winnen betekent minder bevingen, althans meer tijd tussen de bevingen. Dat effect zie je in Loppersum, waar de bodem de laatste tijd een stuk minder actief is. Daarmee zijn de problemen nog niet opgelost, maar het is beter dan de oude situatie.

In cluster Oost wordt bijvoorbeeld nog wél flink gewonnen. Een risico-analyse voor onder meer het Chemiepark is er niet. Het komt er dus op neer dat staat, Shell en Exxon gokken met de levens van de inwoners van Delfzijl en wijde omgeving. Oh, en met het voortbestaan van 15-25% van de Nederlandse chemiesector. En met het imago van Nederland. (Een grote milieuramp voeg je niet graag toe aan je palmares.)

Betekent minder aardgas winnen ook minder winst maken?

Niet per se. GasTerra verkeert in de riante positie om gewoon hetzelfde bedrag als altijd af te romen, no matter what. De winst kan dus in theorie op peil blijven, al zullen eindgebruikers zoals huishoudens en industrie wel morren als de prijs van het gas opeens omhoog schiet.

Dat die eindgebruikers nauwelijks een andere keus hebben, komt doordat Nederland na de ontdekking van het Groningenveld razendsnel van stookolie en kolen op aardgas is overgeschakeld. Kom tegenwoordig maar eens om zo’n snelle en complete energietransitie.

De olie- en gasboeren is er alles aan gelegen om de klimaattechnisch broodnodige overstap op duurzame brandstoffen te vertragen. Zo wordt aardgas onder meer door Shell handig geprofileerd als onderdeel van de oplossing.

Heeft dan niet één van de hierboven genoemde mannen een reden om vóór productieverlaging te zijn?

Not In My Backyard

In zijn hoedanigheid van voorzitter van de Vereniging tot behoud van Oud, Groen en Leefbaar Voorschoten sprak Stan Dessens op 27 juni 2012 de volgende bevlogen woorden tegenover de Provinciale Staten van Zuid-Holland:

Er zijn alternatieven die geen natuur vernietigen, beter voor het milieu zijn en geen dorpen en stadsdelen verminken.

Met zijn vereniging vecht onze Stan onder meer tegen de RijnlandRoute, een nieuwe provinciale wegverbinding tussen de kust bij Katwijk en de A4 bij Leiden.

In de laatste nieuwsbrief vertelt hij dat er een beroepschrift is ingediend, en dat hij hoopt dat de Raad van State er alsnog een stokje voor steekt. Hij toont zich goed op de hoogte van juridische ins en outs: de RvS moet volgens de Crisis- en Herstelwet binnen een half jaar uitspraak doen.

Ergens hoop ik dat onze Stan de kennis en ervaring die hij als verenigingsvoorzitter heeft opgedaan met verzet tegen ongewenst ingrijpen in zijn leefomgeving meeneemt in zijn werk als voorzitter van het College van Gedelegeerde Commissarissen van GasTerra – dat hij méédenkt met de arme Groningers, wiens woongenot danig is aangetast. (Understatement of the year.)

Maar als ik lees dat hij ook voorzitter is geweest van de commissie die in 2013 adviseerde om de AIVD meer bevoegdheden te geven, en de burger tegen misbruik dacht te kunnen beschermen door een beter systeem van sturing, toezicht en transparantie, dan twijfel ik weer.

Zeker als ik bij Bits of Freedom lees dat onze Stan nogal slecht geïnformeerd is over de dagelijkse praktijk bij inlichtingendiensten.

Iemand die zich zo slecht verdiept in de kwesties van algemeen belang waarover hij mee moet denken, is misschien ook wel van mening dat oud, groen en leefbaar Groningen minder belangrijk is dan oud, groen en leefbaar Voorschoten.

Nee, mijn plan A, een combinatie van eigenbelang (fatsoenlijke compensatie) en algemeen belang (Groningen, en daarmee Nederland, van de ondergang behoeden door het huidige systeem te kraken), is en blijft een lastige dobber.