Governance is niet de ‘bevrijding’

Dit artikel publiceerde ik eerder vandaag op de Facebook-pagina van Houd Groningen Overeind (informatie- en actieplatform gaswinning), waar ik binnenkort stop als hoofdredactrice. Er zit een fantastisch team waar ik alle vertrouwen in heb. Vanaf nu richt ik me op leven ondanks de gaswinningsellende. Het kan zijn dat ik daar in de toekomst nog over schrijf op dit blog.

 

PS Teken en deel deze petitie: Laat Groningen Niet Zakken

************************************************

U kent ons bij HGO als ondersteuners van alle acties die er maar zijn. (Hoewel… acties waarbij direct of indirect de NAM betrokken is, ondersteunen wij niet.)

De fakkeltocht vonden we gewéldig. Duizenden mensen. Groot protest. En zelfs de burgemeesters liepen mee. Niet achter de mensen aan, maar voorop. Dat gaf het beeld dat zij ons zouden leiden in de strijd tegen het grote onrecht.

Wat velen niet weten, is dat de burgemeesters stevig beveiligd werden. Waarom? Omdat er veel onrust is in Groningen.

Die onrust wordt niet alleen veroorzaakt door het gerommel in de bodem. Dat is de ‘ramp in slow motion’, waardoor het Groninger land langzaam kapot gaat.

Nee, de onrust komt vooral door het bovengrondse gerommel. De burgemeesters hebben, net als de Commissaris der Koning (toentertijd Max van den Berg) het ‘pact met de duivel’ gesloten.

Ik doel daarmee op het publiek-private bestuursakkoord ‘Vertrouwen op Herstel. Herstel van Vertrouwen’, in de volksmond ‘het Miljard van Max’.

Dat akkoord is de basis geweest voor heel veel verdeel-en-heers. Gedupeerden worden overstelpt met loketten. Niet het Burgerlijk Wetboek, de Mijnbouwwet, de grondwet, het Europese Verdrag van de Rechten voor de Mens of de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur zijn leidend. Nee. GELD is leidend. De redding van Groningen kost heel veel geld. Wie gaat dat betalen?

De NAM niet, want de NAM is Sinterklaas niet. De gasbel is van de NAM, en dikke pech voor de mensen die erbovenop wonen.

De overheid niet, want Groningen is bedoeld als pinautomaat. Dat systeem kun je niet zomaar omkeren. Stel je voor zeg.

Ik ben aan het afbouwen als hoofdredactrice bij HGO. Binnenkort draag ik het stokje voorgoed over. Mijn gezin en ik zijn namelijk in een rechtszaak verwikkeld. Ook wij staan, net als Sijbrand Nijhoff, lijnrecht tegenover de dure advocaten van de Staat, de NAM en EBN. Een andere uitweg is er niet. Dat is schrijnend, dat is pijnlijk. Ik heb na ruim 4 jaar geen tranen meer over, anders huilde ik erom.

Daar hoef ik geen aandacht voor. Het gaat niet om mij.

Nee, wat mij betreft komt er in de media nu eens echte aandacht voor de ramp in de ramp. We moeten los komen van ‘emo-televisie’. Groningen zit tjokvol tot op het bot gefileerde gedupeerden. Mensen van vlees en bloed, die stuk gaan, dag in dag uit. Mensen die stuk opstaan, en stuk de dag doorbrengen, en stuk gaan slapen. Als ze al kunnen slapen…

Wat steekt is dat burgemeesters hun eigen ingezetenen blijven uitleveren aan de ramp in de ramp. Er is een koers ingezet waardoor uiteindelijk de NCG als een soort onderkoning van Groningen over verregaande bevoegdheden beschikt.

Dat is lekker makkelijk voor burgemeesters. Zij gaan over de veiligheid van hun ingezetenen. De realiteit is dat ze mensen uit laten zetten, zonder hen te helpen in het eindeloze gevecht tegen de NAM. Ze staan niet naast burgers, maar procederen, zoals vorige week in het nieuws kwam met het scheve huis in Overschild.

Of neem nou Marijke van Beek, van de gemeente Eemsmond. Wat voegt een Stutstee toe, Marijke? (Ik zeg het maar hier, want op Twitter heb je me al twee jaar geleden geblokt. Terwijl iedereen weet dat ik niet scheld. Ik ben scherp, en kritisch, maar ik scheld niet.)

Via loket Stutstee kom je, na een lekker bakkie koffie, terecht bij een van de 1001 loketten in het Kafka-circus van NAM en NCG. Waar ook lekkere bakkies worden geschonken. Maar waar de wet niet of nauwelijks telt, en jij als gedupeerde gewoon in de wachtkamer komt te zitten.

Ondertussen staat het leven van gedupeerden van het eerste uur, zoals John Lanting, Hiltje Zwarberg, Annemarie de Haan (leeft nog in de keet bij haar onveilige huis in Onderdendam, ook te zien in ‘De Stille Beving‘) en vele anderen ‘on hold’. Zij troffen geen vriendelijke burgemeesters die naast hen stonden. Geen enkele toeschietelijkheid. Ongelooflijk, dat dit kan in Nederland.

Burgemeesters worden beveiligd bij de fakkeltocht. Dat is toch ongelooflijk, dat het zó moet, omdat geen bestuurder het lef heeft om een daad te stellen?

De ramp in de ramp is dat de bestuurders allemaal boter op hun hoofd hebben, en meegaan in het systeem dat al direct na de beving bij Huizinge is uitgerold. Commissie Meijer, Dialoogtafel, NCG en straks een onderkoning.

Ik schrijf dit stuk op persoonlijke titel. Na bijna 3 jaar, eerst bij Aardbevingen Groningen, en nu bij Houd Groningen Overeind, neem ik die ruimte. Want ik ben dit gekonkel echt spuugzat.

Samen sterk, dat betekent voor mij dat bestuurders breken met het bestuursakkoord en met de NCG. Terug naar de tekentafel.

Doorgaan met het uitrollen van dit bespottelijke systeem, dat van autonomie en democratie een lachterje maakt, betekent de voltooiing van wingewest Groningen – niet de bevrijding.

Nicolette Marié
scheidend hoofdredactrice HGO

Inspreektekst raad Delfzijl MeerJarenPlan

logo-gemeente-delfzijlGeachte raadsleden,

 

Sommige mensen denken dat de Nationaal Coördinator één persoon is: Hans Alders. Dat is onzin.

De Nationaal Coördinator is een samenwerkingsverband van het Rijk, de provincie en twaalf gemeenten, waaronder Delfzijl. Hans Alders geeft leiding aan de medewerkers van de Nationaal Coördinator. Meer niet.

Als raad vormt u het hoogste bestuursorgaan van de gemeente Delfzijl. Het MeerJarenPlan wordt dus mede in uw opdracht geschreven. Het is daarom aan u om te besluiten of het een goed plan is voor de inwoners van de gemeente Delfzijl.

Zelf heb ik het plan in juridische context beoordeeld. Ik ben geen jurist, maar door alle gaswinningsellende ben ik me wel steeds meer in de wet gaan verdiepen. Je moet wel, als je wilt overleven in wingewest Groningen.

Besluitvormingsproces

Het besluitvormingsproces rondom dit plan vind ik ondemocratisch.

Met de maatschappelijke stuurgroep en de bestuurlijke stuurgroep is er al over het plan gepraat, maar de gekozen volksvertegenwoordigers van de gemeente Delfzijl komen vandaag voor het eerst bijeen om het te bespreken.

En er staat geen enkele raadsvergadering meer gepland vóór begin december, als de definitieve tekst van het plan wordt vastgesteld.

Ik mag toch hopen dat u om meer tijd vraagt. U hebt het plan nog maar een week in uw bezit. Het telt 274 pagina’s. Het gaat om ingrijpende maatregelen. En juridisch schort er wel wat aan.

Alleen door extra tijd in te lassen kunt u gezamenlijk tot een gewogen oordeel komen voor u het plan goedkeurt namens de inwoners van Delfzijl.

Verder heb ik grote problemen met de laatste stap in het besluitvormingsproces.

Wanneer Henk Kamp ná officiële vaststelling van het plan nog met Gerald Schotman moet praten om tot overeenstemming te komen, is er iets niet in de haak.

Een vastgesteld plan is een vastgesteld plan. Daar zou een private partij zoals de NAM geen punt of komma meer aan mogen wijzigen.

Dat is het, en daar moeten ze het mee doen.

Schadeprotocol

Nergens in het plan wordt gesproken over ‘mijnbouwschade’. Terwijl dát toch echt is waar het hier om gaat.

In plaats van al die losse NAM-klonen, zoals Centrum Veilig Wonen en Commissie Bodemdaling, moet er één loket komen, voor alle mijnbouwschade. En dat loket moet onder volledige controle van de overheid staan, niet de NAM.

Ook moet in het plan duidelijk worden gemaakt dat het schadeprotocol niet verplicht is. Gedupeerden mógen van dat protocol gebruikmaken. Maar het hoeft niet.

Hetzelfde geldt voor de arbiter. Gedupeerden mógen er gebruik van maken, maar ze zijn het niet wettelijk verplicht.

Op elk gewenst moment mogen gedupeerden namelijk ook naar de rechter stappen. Artikel 17 van de Grondwet is daar heel duidelijk over: de gang naar de rechter mag niet belemmerd worden.

En daarom is het van groot belang dat alle Groningers rechtsbijstand krijgen – zonder beperkende voorwaarden, en niet betaald door de NAM.

Ik stel voor dat u de Nationaal Coördinator opdraagt de passage over rechtsbijstand scherper te formuleren.

Daadkracht en snelheid

U hebt de eerste input van het college ontvangen. Daarin staat dat afspraken op programmaniveau met de NAM onontbeerlijk lijken om de benodigde daadkracht en snelheid in de uitvoering te organiseren.

Over daadkracht en snelheid in de uitvoering staat op pagina 122 van het plan het volgende:

Er is de laatste jaren veel wetgeving tot stand gekomen die is gericht op efficiëntere en slagvaardigere besluitvorming op dit terrein (bijvoorbeeld Wro, Wabo en Chw).

CHW, dat is de Crisis- en HerstelWet – de Heilige Graal voor partijen die met daadkracht en snelheid alles BOVEN de grond van de kaart zouden willen vegen, zodat datgene wat ONDER de grond zit nog makkelijker omhoog kan worden gehaald.

Ook de WABO is genoemd. Dat hangt samen met Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, oftewel VTH. U hebt daar van mij via de griffie een factsheet Uitvoeringskader over ontvangen.

De mega-operatie die volgend jaar in gang wordt gezet, zal in veel gevallen neerkomen op onteigening, sloop en wederopbouw. Dat betekent dat er een groot beroep zal worden gedaan op VTH.

Uw gemeente kan dat werk niet aan. Om de gemeente te ontlasten, stelt de Nationaal Coördinator daarom voor om rollen te knippen, stappen in procedures over te slaan en toetscriteria aan te passen.

NAM-kloon Centrum Veilig Wonen gaat een groot ICT-systeem optuigen, en daar wordt alles in gekoppeld. Gemeenten controleren steeksproefsgewijs of het wel goed gaat.

Een en ander wordt vastgelegd in het Uitvoeringskader VTH, in het plan ook wel omschreven als een convenant. Is dat nou zo’n afspraak met de NAM die onontbeerlijk lijkt om tot de benodigde daadkracht en snelheid te komen?

Volgens mij hoeft de gemeente Delfzijl met de NAM alleen af te spreken op welke bankrekening de benodigde gelden voor de mega-operatie moeten worden gestort. Meer afspraken zijn echt niet nodig.

VTH moet geheel los van de NAM worden geregeld, zoals ook het schadeprotocol geheel los van de NAM moet staan.

Ook bestuursrechtelijk gaat er iets niet goed met dat Uitvoeringskader.

Pas twee dagen geleden beschikte uw college over het concept van dat zeer bepalende document, dat niet los kan worden gezien van het nu voorliggende plan.

En u, het hoogste bestuursorgaan, krijgt het pas te zien als het college het over een paar weken heeft vastgesteld.

Hoe kunt u nu over dit plan beslissen zonder over het onderliggende Uitvoeringskader VTH te beschikken? Dat gaat niet, en dat weet de Nationaal Coördinator best.

Geachte raadsleden, pas op uw zaak. Het gaat hier wel om de toekomst van Groningen, en om de handhaving van democratische principes.

Neem de tijd. De ellende is groot – die ene maand extra kan er ook nog wel bij.

Doorzettingsmacht

Ik zou nog uren kunnen vertellen, bijvoorbeeld over de chemische industrie.

Onlangs heb ik u, namens een groep bezorgde inwoners, de factsheet aardgascondensaat gestuurd. Deze is ook naar alle statenfracties gestuurd.

In het plan van de Nationaal Coördinator gaat alle aandacht uit naar BRZO- en BEVI-bedrijven. De tanks met aardgascondensaat van de NAM vallen daar echter NIET onder, terwijl dat gezien de aard en hoeveelheid van deze zeer gevaarlijke stof wel zou moeten.

Dat tankenpark staat in een soort regelvrije zone, en dat komt de NAM wel goed uit, maar de inwoners van Delfzijl niet. Doe er wat aan!

Ik zou het ook nog kunnen hebben over de Commissie Bijzondere Situaties – ook al zo’n NAM-kloon, waarnaar ik met mijn gezin vorig jaar door de vorige burgemeester Emme Groot ben doorverwezen.

Dat gaat niet goed – wij worden niet geholpen. En dus heb ik geklaagd bij onder anderen minister Kamp. Die liet Hans Alders antwoorden. Na 23 weken schreef Alders: “Het past mij niet om te treden in de werkzaamheden van de Commissie Bijzondere Situaties.”

Waar is nu die doorzettingsmacht van de Nationaal Coördinator?

Mijn conclusie na lezing van het MeerJarenPlan: De NAM is en blijft aan zet. Zelfs uw eigen college neemt niet echt afstand van NAM-kloon Centrum Veilig Wonen.

En wat doet u?

Als u met het plan instemt zoals het nu is, levert u uw familie, vrienden, buren en collega’s via de bestuurlijke weg uit aan de NAM.

Vooral voor mevrouw Naafs van de VVD – die er vandaag niet is – lijkt me dat een duivels dilemma, daar zij werkt voor de Shell/NAM. Daarom is het maar goed dat zij vanwege mogelijke belangenverstrengeling niet mag meepraten en zich moet onthouden van stemming.

Maar ook voor de andere raadsleden, die in hun dagelijks werk mogelijk zaken doen met de NAM, is het bijzonder moeilijk om een gewetensvolle afweging te maken.

Mijn dringende advies is dit: Schop Centrum Veilig Wonen en alle andere NAM-klonen uit het plan en houd u aan de letter van de wet. Kijk naar de uitspraak van de Raad van State. Het enige wat écht redding kan bieden is het recht.

Ik wens u allen gezamenlijk veel moed en wijsheid toe.

Samen Groningen naar de kloten helpen

spin-aldersDe onderstaande tekst sprak ik op 1 mei 2015 uit tijdens het 1 mei Solidariteitsfestival op het Spuiplein te Den Haag. (Check ook de andere sprekers – wij vechten tegen dezelfde partijen en bedrijven!!!)

Ik heb er wat linkjes in gezet om een en ander te verduidelijken.

Op 2 juli 2014 bestond het Shell Technology Centre in Amsterdam een volle eeuw. Bij die gelegenheid hield Ben van Beurden, de hoogste baas van Shell, ten overstaan van vele Invloedrijke Omes en Tantes, onder wie Koning (en vermoedelijk aandeelhouder) Willem-Alexander, een gloedvolle speech over de afgelopen honderd jaar.

Volgens hem waren het jaren waarin de mensheid door de technologie en techniek van Shell grote hoogtes heeft bereikt.

Volgens mij waren het ook jaren waarin wereldwijd vele oorlogen en conflicten zijn uitgevochten, mede omwille van de fossiele brandstoffen die Shell en soortgelijke bedrijven uit de grond halen.

Gewone burgers worden daar nogal eens de dupe van, maar een multinational als Shell weet altijd wel te profiteren van hoogoplopende ruzies tussen twee of meer landen.

In Nederland ontdekte Shell tijdens de Tweede Wereldoorlog bij het Drentse Schoonebeek een groot olieveld. Op dat moment was exploitatie wat lastig, om het eufemistisch uit te drukken. Maar na de oorlog stond de Nederlandse regering te popelen om met Shell en het Amerikaanse Exxon in zee te gaan. En dus was de Nederlandse Aardolie Maatschappij in 1947 een feit.

Enkele jaren later ontdekte de NAM het Groningenveld – een van de grootste gasvelden ter wereld. Een megavondst! Om de exploitatie daarvan in goede banen te leiden, werd de publiek-private samenwerking tussen de Nederlandse staat en de multinationals vastgelegd in het zogenaamde gasgebouw, dat deels buiten de wet staat en waar een klein groepje old boys tot op heden de dienst uit maakt.

De exploitatie verliep jarenlang probleemloos, en heeft van Nederland een ‘welvarend en sociaal land’ gemaakt.

Zonder de inkomsten uit aardgas hadden we de afgelopen decennia niet van die mooie regelingen kunnen opzetten voor iedereen die om wat voor reden dan ook niet kon werken. Zonder dat geld hadden we nooit zoveel kunnen investeren in onderwijs. Dan hadden we geen hoogwaardige kenniseconomie gehad, en ook geen stabiele middenklasse die zich kan wentelen in méér luxe dan alle generaties hiervoor.

Zonder aardgasbaten was Nederland waarschijnlijk lang een suf aardappel- en knollenland gebleven.

Er zitten echter altijd meerdere kanten aan een verhaal, al willen old boys zoals Ben van Beurden daar niet van horen. Feiten die hem niet goed uitkomen, laat hij gewoon weg.

In zijn speech van juli 2014 wijst hij bijvoorbeeld op enkele grote problemen van onze tijd, zoals armoede, klimaatverandering en luchtvervuiling.

Hij vertelt er niet bij dat armoede in grote delen van de wereld het bijproduct is van de eerder genoemde oorlogen en conflicten over fossiele brandstoffen. Ook omzeilt hij handig het gegeven dat klimaatverandering en luchtvervuiling voor een belangrijk deel te wijten zijn aan de verbranding van de fossiele brandstoffen die hij in zijn toko verkoopt.

Wel praat hij graag over de oplossing die Shell voor al die problemen heeft. En dat is, je raadt het al: aardgas.

Want aardgas is nét een tikkeltje schoner dan kolen en olie, de brandstoffen die de afgelopen honderd jaar het meest in trek waren. En toevallig kan Shell heel veel aardgas leveren. Een afzetmarkt vinden is geen punt. Shell heeft een groot netwerk binnen politiek, overheid en wetenschap. Die zullen dat aardgas wel eventjes bij boeren, burgers en buitenlui door de strot duwen.

Making a Difference

Voor Ben valt dit allemaal onder de noemer ‘Making a Difference’.

Of aardgas het verschil maakt, betwijfel ik, maar het pro-gaswinningsnetwerk van de old boys… nou en of! Daar weten wij in Groningen alles van!

Kijk, we hebben in Groningen te maken met een industriële ramp. De gaswinning veroorzaakt ondiepe bevingen, die door de complexe samenstelling van de Groningse bodem een opmerkelijk schadelijk effect hebben.

Tienduizenden huizen zijn reeds beschadigd, sommige zijn zelfs gesloopt. Eeuwenoude monumenten staan in de stutten. Het toekomstperspectief van honderdduizenden Groningers is voorgoed veranderd.

Bij gelijkblijvende winning is er een grote kans op bevingen met hele stevige grondversnellingen. Daar zijn de huizen, flats, scholen, ziekenhuizen, kerken, kantoorgebouwen en fabrieken in Noordoost-Groningen en een flink deel van de stad Groningen niet op gebouwd.

Als zo’n stevige beving zich voordoet in de buurt van een plaats als Delfzijl, Hoogezand-Sappemeer of Groningen, zullen heel veel gebouwen instorten, met doden en gewonden als gevolg.

Om te voorkomen dat dat gebeurt, moeten 152.000 huizen en 18.000 overige gebouwen worden versterkt. Op basis van de huidige conceptnorm voor bevingsbestendig bouwen kost dat zo’n 30 miljard euro. Dat is een hoop geld, voor een handjevol ouwe bakstenen. Daar kun je beter een bank mee redden. Dan heb je namelijk gelijk een plek waar je weer wat old boys kunt stallen.

Regeren is vooruitzien, dat weet elke multinational

Hoe kunnen de Nederlandse staat, Shell en Exxon onder dat immense bedrag uit komen? Nou, bijvoorbeeld door die bouwnorm naar beneden bij te stellen – dan hoeft er voor de wet minder drastisch te worden versterkt.

Een andere optie is om huizen op te kopen op basis van de WOZ-waarde, die in het bevingsgebied de afgelopen jaren sterk is gedaald. Opgekochte huizen kun je leeg laten staan, en dan hoef je niet te versterken. Dat scheelt weer.

Een derde optie is om de gaskraan fors dichter te draaien. Volgens Staatstoezicht op de Mijnen neemt de kans op zwaardere bevingen in dat geval snel af, al zal de bodem nog lang onrustig blijven:

12 miljard

Bron: Reassessment of the probability of higher magnitude earthquakes in the Groningen field, SodM, januari 2013 – een onderzoek waarover voormalig inspecteur-generaal Jan de Jong in dit van harte aanbevolen stuk in het Financieele Dagblad zegt:

Als wij dat onderzoek niet zelf hadden gedaan dan was waarschijnlijk nu nog altijd niet duidelijk geworden hoeveel gevaar de gaswinning veroorzaakt.

Jan de Jong is overigens in 2014 vervangen door old boy Harry van der Meijden, die ruim 30 jaar bij Shell heeft rondgehangen, onder andere in Nigeria.

Het dichtdraaien van de kraan heeft grote gevolgen voor de Nederlandse schatkist, en voor de Nederlandse energiehuishouding. Onze overheid loopt al jaren aan de leiband van Shell en Exxon. Er zijn nauwelijks duurzame energiebronnen ontwikkeld. Wel is er een gasrotonde gebouwd, zodat we aardgas kunnen blijven importeren en exporteren, lang nadat ons eigen aardgas op is.

Kortom: Nederland is met behulp van aardgas klem gezet, en daar betaalt Groningen het volle pond voor.

Tot slot nog een opmerking over solidariteit – ik ben hier tenslotte op een Solidariteitsfestival.

In het meest ideale geval betekent solidariteit dat je elkaar in staat stelt om van het verblijf op aarde een leerzame ervaring te maken, met meer ups dan downs, zonder dat dit ten koste gaat van de mogelijkheden van toekomstige generaties om hetzelfde te doen.

In het slechtste geval betekent solidariteit dat de ene old boy de andere old boys te hulp snelt als zij in de problemen raken. En daarom verbaast het mij niet dat PvdA-er Hans Alders, die als Commissaris der Koningin nog in het gasgebouw gezeten heeft en zich tegenwoordig actief bezighoudt met het lobbyen voor de belangen van de gasindustrie, is benoemd tot Nationaal Coördinator Groningen.

Waar Hans Alders zijn energie in stopt

In zijn hoedanigheid van Nationaal Coördinator Groningen mag Hans straks fijn knopen doorhakken. Daartoe krijgt hij alle ruimte, want het herstel van Groningen is opgenomen in de Crisis- en Herstelwet. Dat betekent in theorie dat Hans als een soort onderkoning mensen uit hun huis kan laten zetten, om vervolgens te bepalen of hun huis gesloopt wordt, of van een stalen kooiconstructie wordt voorzien.

Ik denk dat Ben erg blij is met de benoeming van old boy Hans. Ook PvdA-er Dick Benschop, die als president-directeur van Shell Nederland binnen het gasgebouw op ten minste twee plekken aanschuift, namelijk de Maatschap Groningen en GasTerra, zal zijn partijgenoot met open armen ontvangen.

Samen Groningen naar de kloten helpen, zodat de laatste druppels aardgas uit de grond kunnen worden gepompt – dat schept immers een band!

Maar voor gedupeerde Groningers is dit de zoveelste klap in het gezicht. Dachten we bij de recente provinciale verkiezingen eindelijk afgerekend te hebben met de PvdA, komen die doorgedraaide sociaal-democraten er via de achterdeur gewoon weer in, met méér zeggenschap dan ooit.

ECHTE solidariteit en de Partij van de Arbeid: het blijft vloeken in de kerk.