Nú. Niet over tien jaar

Was het maar een rode kaart...
Was het maar een rode kaart…

Gisteren werd bekend dat NAM ‘veilig’ meer dan 27 miljard kuub gas denkt te kunnen winnen. Het is moeilijk om in het duistere brein van Shell- en Exxon-medewerkers te kijken, maar dit lijkt zo’n beetje de gedachtegang te zijn:

1) We leveren de BV Nederland een hoop centjes, dus vanuit die hoek geen klachten (en anders kunnen we nog dreigen met juridische stappen omdat we inkomsten derven)

2) We winnen flexibel en grijpen in zodra er een flinke beving plaatsvindt (“als het kalf verdronken is, dempt men de put”, of zoals wij dat bij Shell en Exxon zeggen: “hand aan de kraan” *)

3) We zetten kooiconstructies in sommige huizen om te voorkomen dat ze instorten, en als dat te duur is, gaan we slopen (maar de schade blijft komen, en die wijzen we bij voorkeur af)

Uiteraard buitelen de Groningers over elkaar om er schande van te spreken. Niks méér gas winnen. Minder! Heel veel minder! Klaar met NAM!

Ook politici roepen geïrriteerd dat het alleen maar omlaag mag gaan met die gaswinning. Jan Vos was daar vandaag bij Radio 1 zelfs bozig over. Die verontwaardiging is een beetje vreemd.

In de Prinsjesdagstukken 2015 heeft zijn collega Dijsselbloem voor de periode 2016-2020 33 miljard kuub per jaar laten noteren (pagina 33 van de EZ-begroting). Weliswaar met de kanttekening dat het kabinet eind 2015 een besluit over de toekomst van de gaswinning zou nemen – maar dat besluit is niet genomen. In plaats daarvan heeft de minister zich aan de uitspraak van de Raad van State gehouden. Die geldt tot er een nieuw besluit wordt genomen, ergens in dit jaar.

En nu? Krijgen we een herhaling van zetten? Gaan we weer fijn gasbingo spelen? Of komt de overheid over de brug met échte oplossingen voor de gedupeerde burgers in Groningen?

Overheid en onbehoorlijk gedrag

Laat ik onze eigen situatie als voorbeeld nemen. Na ruim anderhalf jaar heeft NAM / Commissie Bijzondere Situaties zonder enige hulp te bieden ons dossier gesloten. Ik heb begrepen dat de Nationaal Coördinator Groningen in een vrij laat stadium nog een halfhartige poging heeft gedaan om de boel vlot te trekken.

Ik probeer me voor te stellen hoe dat is gegaan:

NCG-medewerker (loopt naar het secretariaat van NAM / Commissie, dat toevallig in hetzelfde pand zit): “Hé, hoi, hoe gaat-ie? Nog iets leuks gepland voor dit weekend?”

NAM / Commissie: “Hoipipeloi. Ja, beetje relaxen, drukke week achter de rug. Veel ingewikkelde dossiers, veel mensen afgewezen.”

NCG-medewerker: “Ach, wat naar voor je… Nou, dan houd ik het kort. Kijk, deze mensen hebben geklaagd, misschien dat jullie toch maar eens hun huis moeten laten taxeren… Is maar een ideetje hoor, voel je niet verplicht of zo.”

NAM / Commissie: “Taxeren? Nee, gaan we niet doen. En in gesprek gaan we ook niet. Dat dossier sluiten we af. Veel te veel gedoe.”

NCG: “OK, jammer dan. Samen lunchen?”

Over de gang van zaken bij de Commissie hebben we een aantal maal geklaagd. Eerst bij de Commissie, toen bij de overheid, onder andere bij EZ. Die gaf de klacht uit handen aan de NCG, en die gaf na ruim vijf maanden bij monde van Hans Alders een (ontwijkend) antwoord. Dat wij daar zo lang op moesten wachten, is natuurlijk absurd. Iedere dag telt als je in de penarie zit en duidelijkheid wilt!

Dat vindt gelukkig ook de Nationale Ombudsman, bij wie wij over het gedrag van EZ/NCG hebben geklaagd. Vandaag publiceerde de Ombudsman een rapport waaruit duidelijk wordt dat EZ en NCG zich in dezen niet behoorlijk hebben gedragen. Onze klacht is dus gegrond verklaard.

Aan de ene kant is dat een mooi signaal. De overheid moet de burgers in Groningen veel sneller duidelijkheid geven. Daarbij moet worden aangesloten bij wat de burgers écht nodig hebben. Dat is een loffelijk streven dat wel met de lippen wordt beleden, maar in de praktijk nauwelijks ten uitvoer wordt gebracht.

Want aan de andere kant zijn onze problemen nog helemaal niet opgelost – en de problemen van vele duizenden andere Groningers ook niet. Onze huizen zijn als gevolg van de gaswinning beschadigd en onveilig, en daardoor slecht of niet verkoopbaar. We moeten vechten voor iedere cent schadevergoeding. En onze leefomgeving staat zwaar onder druk.

De overheid, lokaal, provinciaal en nationaal, luistert slecht en komt met flutoplossingen en extraatjes die nergens op slaan. Veiligheid en rechtvaardigheid – dáár gaat het om. Niet meer, en niet minder.

Het onrecht vreet aan de inwoners van de prachtige provincie Groningen. Zoals de nieuwe Commissaris der Koning René Paas onlangs in een interview op BNR Radio al stelde:

Groningen is behoorlijk mishandeld en dat moet worden rechtgezet.

Overheid en integriteit

Het ministerie van Economische Zaken en de Nationaal Coördinator Groningen hebben bij herhaling laten zien zich niet dienstbaar aan de burger op te stellen. Ook integriteit staat bij hen niet hoog in het vaandel.

Zo worden schrijnende gevallen door de overheid (Onafhankelijk Raadsman en burgemeesters bevingsgebied) doorgeleid naar een commissie die door de veroorzaker van de ellende (NAM) is ingesteld. Het geld voor de eventuele hulp van die Commissie Bijzondere Situaties komt dan ook van NAM. De commissie beschikt niet eens over een eigen bankrekening. En op beslissingen van de commissie heeft de overheid, in casu de NCG, blijkbaar geen enkele invloed.

Maar zelfs als de NCG wél invloed heeft, maakt dit instituut vreemde keuzes. Zo werd recent bekend dat enkele casemanagers die tot eind 2015 namens NAM het leven van ‘complexe gevallen’ zuur maakten, per 1 januari 2016 door NCG zijn ingehuurd om diezelfde complexe gevallen nu vanuit de overheid te ‘begeleiden’.

In feite is het publiek-private gasgebouw niet afgebroken, maar uitgebreid met een Loket Burgerpraatjes. En achter dat loket zitten de oude vertrouwde stakeholders de Groningers op de oude vertrouwde manier te zieken.

Een paar tips voor de overheid

Vele duizenden mensen staan met de rug tegen de muur. Zelf denk ik dat alleen de juridische weg nog soelaas kan bieden. En daarom moet er geld beschikbaar worden gesteld om rechtszaken te kunnen voeren. Geld dat het Rijk en de provincie wél in kas hebben, maar de vrijwel kaalgeplukte Groningers niet.

Tip 1 is dus: trek die portemonnee, en wel nú. Niet over tien jaar. Er gaan nú mensen kapot, er zijn nú concrete stappen nodig om af te dwingen dat situaties op fatsoenlijke en voor iedereen gelijke wijze worden opgelost.

Bij de afwikkeling van problemen laat overheidsinstantie NCG keer op keer steken vallen. Met de juiste (integere) mensen aan het roer kan dat misschien voorkomen worden.

Tip 2 is dus: trek integere mensen aan. Wees niet bang om reeds aangestelde mensen de laan uit te sturen als blijkt dat zij niet vanuit burgerperspectief redeneren, maar vanuit de belangen van Shell, Exxon en het Rijk. Zoek naar mensen met hoofd én hart. Die zijn er. Heus.

En tip 3 is er een in de categorie ‘kansloos’, maar ik noem hem toch:

Ontneem Shell en Exxon de concessie. Nú. Niet over tien jaar. Want veilig gaswinnen kan niet in Groningen. Het experiment moet stoppen.

* Hier een interessant artikel over het hand-aan-de-kraan-principe oftwel ‘traffic light approach’ zoals toegepast in Oklahoma, waar ook veel geïnduceerde bevingen plaatsvinden. Let op de genoemde magnitudes – die zijn veel te hoog voor de situatie in Groningen! Bovendien stoppen bevingen en bodemdaling echt niet direct nadat gaswinning is stilgelegd.

Fatsoen moet je doen

Er is dit jaar zoveel ‘leuks’ gebeurd in wingewest Groningen, dat ik het plan had opgevat om een Jaaroverzicht te maken. Een Top 100 van Gaswinnings-gerelateerde Anekdotes. Zodat u aan de kerstdis of bij het happen van een verse oliebol nog even kunt nagenieten van al die voorvallen die het Groningse Gasjaar 2015 voor gedupeerden zo bijzonder maakten.

 

Dat was dan een lijstje geworden met enkele successen van de kant van de gedupeerden, maar ook treurigstemmende acties van EZ, NAM, Centrum Veilig Wonen en lokale bestuurders. Het zou een huzarenstukje geworden zijn, met een lach en een traan. Humor is wat ons in Groningen nog een beetje op de been houdt. Humor, en het besef dat wij, de inwoners, het helemaal zelf moeten doen.

Ook de Nationaal Coördinator Groningen is er niet om ons te helpen ons recht te halen.

Maar terwijl ik daarmee bezig was, werden mijn gezin en ik op ruwe wijze geconfronteerd met het onbegrip dat nog altijd bij veel mensen heerst.

Onbekende mensen begonnen ons lastig te vallen met nare telefoontjes. Telefoontjes waaruit bleek dat er van alles op internet over ons opgezocht was, en op een nogal zieke manier aan elkaar was geknoopt om ons nog wat meer stress te bezorgen. Het leek wel alsof ze gestuurd waren om het karweitje af te maken voor de ‘gasmaffia’, zoals de gaswinners en hun (zakelijke / bestuurlijke) vrienden in de wandelgangen ook wel worden genoemd.

Uiteraard hebben we dit direct gemeld bij de politie en diverse maatregelen getroffen. Verder lachen we er maar om (HAHA, wat lachen wij). Stalking en beledigende uitspraken zijn erg, maar erger is het ongelooflijk kinderachtige gedrag van partijen als EZ, NCG, Commissie Bijzondere Situaties en NAM.

Wel heeft het me aan het denken gezet. Hoe ziet Nederland ons in Groningen nou eigenlijk écht? Hoe ziet u dat? Is het terecht dat zo’n stalker mij toebijt dat ik “een profiteur” ben en “mijn handjes moet laten wapperen”?

Is dat wat ik moet doen? Nog eens 20 jaar krom liggen om te betalen voor alles wat door toedoen van voornoemde ‘gasmaffia’ stuk en waardeloos is?

Of had ik in stilte moeten lijden, om de idylle niet te verstoren?

Kijk, de onvrede woekert overal, niet alleen in Groningen. Dit land is overgeleverd aan de barbaren, en dat betekent dat iets soortgelijks als de gaswinningsellende in Groningen vroeg of laat ook mensen in andere delen van het land zal treffen.

Sterker nog, er zijn parallellen met wingewesten in andere delen van de wereld. U moet echt niet denken dat bedrijven als Shell en Exxon discrimineren.

Blank of zwart, rijk of arm, het interesseert ze niet. Als je schade lijdt, ben je een nul. Als je wilt investeren in hun bedrijf, ben je een gewaardeerd lid van de kleptocratisch-kapitalistische samenleving die hen voor ogen staat. En als je meewerkt aan instandhouding van hun verkregen positie (zoals EZ doet), ben je een gewaardeerd lid van het pro-gaswinningsnetwerk.

Gezien de verhalen die in Groningen de ronde doen, is het niet uit te sluiten dat de nare telefoontjes indirect afkomstig zijn van één van voornoemde partijen. In dat geval doe ik blijkbaar iets goed. Als ik geen bedreiging ben, hoeven mijn gezin en ik niet zo gepest te worden. Toch?

Nou, meelezende bestuurlijke bobo’s en NAM-directeuren, jullie weten wat er nodig is om van mij af te komen. Regel dat. Regel dat en passant ook even voor al die andere Groningers die tegen hun wil gegijzeld worden in onveilige, onverkoopbare woningen. En zoek in de Dikke Van Dale op wat ‘ruimhartig’ betekent.

Tot slot wens ik alle medegedupeerden veel kracht en wijsheid toe. Laat je niet gek maken. We zien elkaar weer in het Nieuwe Jaar, bijvoorbeeld op 15 januari, bij de manifestatie GAS TERUG !

Want GAS TERUG = FATSOEN TERUG. Dat is waar ik al die tijd voor heb gevochten, en daar blijf ik voor vechten, op allerlei manieren.

Inspreektekst raad Delfzijl MeerJarenPlan

logo-gemeente-delfzijlGeachte raadsleden,

 

Sommige mensen denken dat de Nationaal Coördinator één persoon is: Hans Alders. Dat is onzin.

De Nationaal Coördinator is een samenwerkingsverband van het Rijk, de provincie en twaalf gemeenten, waaronder Delfzijl. Hans Alders geeft leiding aan de medewerkers van de Nationaal Coördinator. Meer niet.

Als raad vormt u het hoogste bestuursorgaan van de gemeente Delfzijl. Het MeerJarenPlan wordt dus mede in uw opdracht geschreven. Het is daarom aan u om te besluiten of het een goed plan is voor de inwoners van de gemeente Delfzijl.

Zelf heb ik het plan in juridische context beoordeeld. Ik ben geen jurist, maar door alle gaswinningsellende ben ik me wel steeds meer in de wet gaan verdiepen. Je moet wel, als je wilt overleven in wingewest Groningen.

Besluitvormingsproces

Het besluitvormingsproces rondom dit plan vind ik ondemocratisch.

Met de maatschappelijke stuurgroep en de bestuurlijke stuurgroep is er al over het plan gepraat, maar de gekozen volksvertegenwoordigers van de gemeente Delfzijl komen vandaag voor het eerst bijeen om het te bespreken.

En er staat geen enkele raadsvergadering meer gepland vóór begin december, als de definitieve tekst van het plan wordt vastgesteld.

Ik mag toch hopen dat u om meer tijd vraagt. U hebt het plan nog maar een week in uw bezit. Het telt 274 pagina’s. Het gaat om ingrijpende maatregelen. En juridisch schort er wel wat aan.

Alleen door extra tijd in te lassen kunt u gezamenlijk tot een gewogen oordeel komen voor u het plan goedkeurt namens de inwoners van Delfzijl.

Verder heb ik grote problemen met de laatste stap in het besluitvormingsproces.

Wanneer Henk Kamp ná officiële vaststelling van het plan nog met Gerald Schotman moet praten om tot overeenstemming te komen, is er iets niet in de haak.

Een vastgesteld plan is een vastgesteld plan. Daar zou een private partij zoals de NAM geen punt of komma meer aan mogen wijzigen.

Dat is het, en daar moeten ze het mee doen.

Schadeprotocol

Nergens in het plan wordt gesproken over ‘mijnbouwschade’. Terwijl dát toch echt is waar het hier om gaat.

In plaats van al die losse NAM-klonen, zoals Centrum Veilig Wonen en Commissie Bodemdaling, moet er één loket komen, voor alle mijnbouwschade. En dat loket moet onder volledige controle van de overheid staan, niet de NAM.

Ook moet in het plan duidelijk worden gemaakt dat het schadeprotocol niet verplicht is. Gedupeerden mógen van dat protocol gebruikmaken. Maar het hoeft niet.

Hetzelfde geldt voor de arbiter. Gedupeerden mógen er gebruik van maken, maar ze zijn het niet wettelijk verplicht.

Op elk gewenst moment mogen gedupeerden namelijk ook naar de rechter stappen. Artikel 17 van de Grondwet is daar heel duidelijk over: de gang naar de rechter mag niet belemmerd worden.

En daarom is het van groot belang dat alle Groningers rechtsbijstand krijgen – zonder beperkende voorwaarden, en niet betaald door de NAM.

Ik stel voor dat u de Nationaal Coördinator opdraagt de passage over rechtsbijstand scherper te formuleren.

Daadkracht en snelheid

U hebt de eerste input van het college ontvangen. Daarin staat dat afspraken op programmaniveau met de NAM onontbeerlijk lijken om de benodigde daadkracht en snelheid in de uitvoering te organiseren.

Over daadkracht en snelheid in de uitvoering staat op pagina 122 van het plan het volgende:

Er is de laatste jaren veel wetgeving tot stand gekomen die is gericht op efficiëntere en slagvaardigere besluitvorming op dit terrein (bijvoorbeeld Wro, Wabo en Chw).

CHW, dat is de Crisis- en HerstelWet – de Heilige Graal voor partijen die met daadkracht en snelheid alles BOVEN de grond van de kaart zouden willen vegen, zodat datgene wat ONDER de grond zit nog makkelijker omhoog kan worden gehaald.

Ook de WABO is genoemd. Dat hangt samen met Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, oftewel VTH. U hebt daar van mij via de griffie een factsheet Uitvoeringskader over ontvangen.

De mega-operatie die volgend jaar in gang wordt gezet, zal in veel gevallen neerkomen op onteigening, sloop en wederopbouw. Dat betekent dat er een groot beroep zal worden gedaan op VTH.

Uw gemeente kan dat werk niet aan. Om de gemeente te ontlasten, stelt de Nationaal Coördinator daarom voor om rollen te knippen, stappen in procedures over te slaan en toetscriteria aan te passen.

NAM-kloon Centrum Veilig Wonen gaat een groot ICT-systeem optuigen, en daar wordt alles in gekoppeld. Gemeenten controleren steeksproefsgewijs of het wel goed gaat.

Een en ander wordt vastgelegd in het Uitvoeringskader VTH, in het plan ook wel omschreven als een convenant. Is dat nou zo’n afspraak met de NAM die onontbeerlijk lijkt om tot de benodigde daadkracht en snelheid te komen?

Volgens mij hoeft de gemeente Delfzijl met de NAM alleen af te spreken op welke bankrekening de benodigde gelden voor de mega-operatie moeten worden gestort. Meer afspraken zijn echt niet nodig.

VTH moet geheel los van de NAM worden geregeld, zoals ook het schadeprotocol geheel los van de NAM moet staan.

Ook bestuursrechtelijk gaat er iets niet goed met dat Uitvoeringskader.

Pas twee dagen geleden beschikte uw college over het concept van dat zeer bepalende document, dat niet los kan worden gezien van het nu voorliggende plan.

En u, het hoogste bestuursorgaan, krijgt het pas te zien als het college het over een paar weken heeft vastgesteld.

Hoe kunt u nu over dit plan beslissen zonder over het onderliggende Uitvoeringskader VTH te beschikken? Dat gaat niet, en dat weet de Nationaal Coördinator best.

Geachte raadsleden, pas op uw zaak. Het gaat hier wel om de toekomst van Groningen, en om de handhaving van democratische principes.

Neem de tijd. De ellende is groot – die ene maand extra kan er ook nog wel bij.

Doorzettingsmacht

Ik zou nog uren kunnen vertellen, bijvoorbeeld over de chemische industrie.

Onlangs heb ik u, namens een groep bezorgde inwoners, de factsheet aardgascondensaat gestuurd. Deze is ook naar alle statenfracties gestuurd.

In het plan van de Nationaal Coördinator gaat alle aandacht uit naar BRZO- en BEVI-bedrijven. De tanks met aardgascondensaat van de NAM vallen daar echter NIET onder, terwijl dat gezien de aard en hoeveelheid van deze zeer gevaarlijke stof wel zou moeten.

Dat tankenpark staat in een soort regelvrije zone, en dat komt de NAM wel goed uit, maar de inwoners van Delfzijl niet. Doe er wat aan!

Ik zou het ook nog kunnen hebben over de Commissie Bijzondere Situaties – ook al zo’n NAM-kloon, waarnaar ik met mijn gezin vorig jaar door de vorige burgemeester Emme Groot ben doorverwezen.

Dat gaat niet goed – wij worden niet geholpen. En dus heb ik geklaagd bij onder anderen minister Kamp. Die liet Hans Alders antwoorden. Na 23 weken schreef Alders: “Het past mij niet om te treden in de werkzaamheden van de Commissie Bijzondere Situaties.”

Waar is nu die doorzettingsmacht van de Nationaal Coördinator?

Mijn conclusie na lezing van het MeerJarenPlan: De NAM is en blijft aan zet. Zelfs uw eigen college neemt niet echt afstand van NAM-kloon Centrum Veilig Wonen.

En wat doet u?

Als u met het plan instemt zoals het nu is, levert u uw familie, vrienden, buren en collega’s via de bestuurlijke weg uit aan de NAM.

Vooral voor mevrouw Naafs van de VVD – die er vandaag niet is – lijkt me dat een duivels dilemma, daar zij werkt voor de Shell/NAM. Daarom is het maar goed dat zij vanwege mogelijke belangenverstrengeling niet mag meepraten en zich moet onthouden van stemming.

Maar ook voor de andere raadsleden, die in hun dagelijks werk mogelijk zaken doen met de NAM, is het bijzonder moeilijk om een gewetensvolle afweging te maken.

Mijn dringende advies is dit: Schop Centrum Veilig Wonen en alle andere NAM-klonen uit het plan en houd u aan de letter van de wet. Kijk naar de uitspraak van de Raad van State. Het enige wat écht redding kan bieden is het recht.

Ik wens u allen gezamenlijk veel moed en wijsheid toe.