Veiligheid? Laat zien dat u het meent!

De onderstaande brief heb ik vandaag verstuurd naar Ben van Beurden, CEO van Shell.

Foto-impressie door Bram Reinders
Foto-impressie door Bram Reinders

Geachte mijnheer van Beurden,

Hartelijk dank dat u me onlangs zo vriendelijk te woord stond bij de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering (AVA) in het Circustheater te Scheveningen. U heeft me niet één keer onderbroken toen ik sprak over de ellende van de 400.000 mensen die bovenop het Groningenveld wonen. Het spijt me dat ik ú wel enkele keren heb onderbroken. Dit deed ik omdat u mijn vragen niet beantwoordde en feiten verdraaide.

Ziet u, ik ben niet alleen een “geëmotioneerde en zeer bezorgde moeder uit Groningen” (koppen in vele Nederlandse media), die de CEO van Shell vertelt dat zijn jonge dochters geluk hebben, omdat zij wonen in een huis dat niet kan instorten als gevolg van de activiteiten van het bedrijf waar hun vader de baas is, maar ook schrijfster. En als zodanig wil ik erg graag alle feiten op een rijtje hebben. Dat is de reden dat ik naar de AVA ben afgereisd om u te spreken.

Groningen is kapot

Ik heb u en uw aandeelhouders verteld dat Groningen kapot is, vanwege de bodemdaling en bevingen als gevolg van de activiteiten van NAM (50% Shell, 50% Exxon). Enkele van de oudste kerken in Noord-Europa staan in de stutten. Deze kerken hebben eeuwenlang nagenoeg onbeschadigd op de terpen gestaan, maar nu zijn de muren gescheurd en komt het pleisterwerk van de plafonds naar beneden. Hetzelfde geldt voor tienduizenden andere gebouwen. Mensen zijn uit hun onveilige huizen geëvacueerd, enkele huizen zijn al gesloopt en er zullen er spoedig meer volgen.

NAM geeft aan dat de productie pas na 2020 sterk afneemt. Ondertussen kunnen we zwaardere bevingen verwachten, met een grondversnelling die gelijk is aan die bij vernietigende bevingen in Italië, Griekenland en Turkije. Maar de bevingen in die landen hebben een natuurlijke oorsprong, en de bevingen in Groningen zijn door Shell veroorzaakt.

152.000 huizen en 18.000 andere gebouwen moeten worden versterkt om de zware bevingen te kunnen weerstaan. Dit zal minimaal 30 jaar duren, en 30 miljard euro kosten. Na versterking kunnen we bij een zware beving veilig onze huizen verlaten. De huizen zelf zullen echter beschadigd zijn, en dus komt er geen eind aan de reparaties.

Alles bij elkaar ben ik diep beledigd dat u dit in uw toespraak op 19 mei afdeed als “ongemak als gevolg van aardbevingen door gasproductie”.

NAM, Shell en aansprakelijkheid

Onlangs heeft NAM aangekondigd dat het bedrijf in de kosten gaat snijden. U heeft me uitgelegd dat dit alleen op efficiëntie is gericht, ingegeven door de lage gasprijs. Ook vertelde u dat Shell absoluut niet overweegt om het aandeel van 50% in NAM af te stoten. Daarmee heeft u antwoord gegeven op één van mijn vragen over aansprakelijkheid. Hier volgt de rest:

* Is er een Artikel 403-verklaring (aansprakelijkheidsverklaring) tussen Shell en het dochterbedrijf NAM?

* Blijft Shell aansprakelijk voor de risico’s en consequenties van gasproductie, gasopslag en afvalproducten, zelfs nadat al het gas uit het Groningenveld is gehaald en NAM Groningen heeft verlaten?

* Kan NAM de concessie overdoen aan een andere partij zonder dat dit consequenties heeft voor Shell of Exxon? Bestaat er in dat geval een kans dat NAM de concessie overdoet aan een ander mijnbouwbedrijf in de komende twee jaar?

Ik heb u ook gevraagd naar het Waarborgfonds Mijnbouwschade, dat mede met geld van NAM / Shell gevuld wordt.

Als NAM failliet gaat door teruglopende inkomsten in combinatie met de hoge kosten voor reparatie, versterking en wederopbouw van de provincie Groningen, en noch Shell noch Exxon de wettelijke plicht op zich neemt om te betalen voor onze schade, dan hebben wij onder Nederlands recht geen andere optie dan onze schade te claimen bij dit fonds.

U had bij de AVA geen antwoord paraat, dus ik vraag het u vandaag nog maar een keer:

* Hoeveel geld zit er op dit moment in het Waarborgfonds Mijnbouwschade? Is dit genoeg om de kosten te dekken voor reparatie, versterking en wederopbouw van de provincie Groningen?

Afgekeurde zeedijk, zware chemische industrie en aardgascondensaat

Toen u de aanwezigen vertelde dat minister Kamp van Economische Zaken al voorzorgsmaatregelen heeft getroffen in samenwerking met het Staatstoezicht op de Mijnen om de effecten van de gasproductie te beperken, moest ik u echt even onderbreken om u te corrigeren.

In 2013 heeft het Staatstoezicht op de Mijnen duidelijk gesteld dat de productie dient te worden beperkt tot 12 miljard kuub per jaar om zwaardere bevingen te vermijden. Zoals u zelf aangaf, mag NAM in de eerste helft van dit jaar 16,5 miljard kuub produceren, en God weet hoeveel miljard kuub in de tweede helft van dit jaar.

Kortom: we zijn niet veilig.

In verband daarmee wil ik nogmaals de aandacht vestigen op de indirecte veiligheidsrisico’s die ik bij de AVA ter sprake bracht.

Ik heb u verteld dat ik met mijn gezin niet ver van de zeedijk woon, waar de grootste productiefaciliteit van NAM in 2014 zo’n 4 miljard kuub gas onder de dijk én de Waddenzee vandaan heeft gezogen. De Waddenzee is ’s werelds grootste aaneengesloten systeem van zand- en moddervlakten die droogvallen tijdens eb, en staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Deze dijk moet worden versterkt, omdat hij na een zware beving kan bezwijken. In dat geval staan zowel uw productiefaciliteiten als onze huizen onder water. Wat doet zo’n overstroming in Nederland, het thuisland van Royal Dutch Shell, met uw internationale reputatie?

Ietsje verder naar het oosten, ook dicht bij de zeedijk, bevindt zich Chemiepark Delfzijl met ca. 15% van de zware chemische industrie. AkzoNobel produceert hier bijvoorbeeld chloor. Wat gebeurt er als een zware beving Delfzijl aandoet? Zijn die industriële installaties ontworpen voor de bijbehorende hoge grondversnellingen? Als gevolg van ontploffingen en vrijkomen van zeer giftige stoffen kunnen duizenden mensen hun leven verliezen. Wat zullen uw aandeelhouders denken, wanneer het van oorsprong Nederlandse bedrijf Shell een complete Nederlandse stad van de kaart veegt?

Ook over de risico’s van het aardgascondensaat dat NAM in een tankenpark te Delfzijl verzamelt, heb ik bij de AVA gesproken. Gezamenlijk kunnen de condensaattanks zo’n 20.000 m3 van deze zeer brandbare, zeer giftige en kankerverwekkende stof bevatten.

Ik heb veel vragen over deze tanks met aardgascondensaat:

* Zijn alle tanks in het park, ook die met schuimvormend afdekmiddel, bestand tegen zware bevingen? Hoe kan lekkend en/of brandend condensaat worden afgedekt als er geen schuimvormend middel voorhanden is, omdat de bijbehorende tanks gebarsten zijn?

* Volgens het handboek van NAM bepaalt de brandweer wanneer het schuim mag worden ingezet. Maar brandweerlieden mogen pas op het tankenpark komen als NAM dit veilig acht. Wordt een en ander op afstand vastgesteld? En wat is het nut van dergelijke vertragende en verwarrende voorzorgsmaatregelen, wanneer iedere seconde telt?

* Is het tankenpark permanent bemand? Naar verluidt kan het ’s avonds en in het weekend 30-60 minuten duren voor er iemand aanwezig is. En dat terwijl de eerste 15 minuten van cruciaal belang zijn voor de veiligheid van omwonenden. Hoe verhoudt zich dit tot de strenge veiligheidseisen waar zowel NAM als Shell prat op gaat?

* De pijpleidingen die het aardgascondensaat vanuit alle hoeken en gaten van het Groningenveld naar Delfzijl transporteren, worden gereinigd en geïnspecteerd middels pigging. Kunt u bevestigen dat noch de vele doodlopende stukken, noch de pijpleiding op het tankenpark zelf worden meegenomen in die routine?

* Welke aanvullende maatregelen treft NAM om lekkage te voorkomen en vervuiling in de grond met de zwaar giftige en kankerverwekkende stoffen benzeen, tolueen, ethyleen en xyleen (BTEX) tegen te gaan? Het lijkt erop dat NAM / Shell in Groningen hetzelfde beleid hanteert als in Nigeria. Het enige verschil is dat er bij ons niet illegaal van de leidingen wordt getapt.

* Er zijn lekkende stukken condensaatleiding aangetroffen die moeten worden vervangen (in Weiwerd en Geefsweer). Waarom wacht NAM tot 2016 met het aanvragen van een vergunning voor volledige vervanging van alle condensaatleidingen, uit te voeren in 2017?

* Door de drukgolf van een eventuele explosie zullen vele ramen in de omgeving sneuvelen. Wat heeft het dan voor zin dat Veiligheidsregio Groningen omwonenden als enig advies geeft bij calamiteiten ramen en deuren te sluiten?

* Aardgascondensaat is zeer brandbaar. Ramen en deuren sluiten zal niet voorkomen dat huizen en flats in de omgeving bij een ontploffing na een zware beving in vlammen opgaan. Er zullen vele slachtoffers vallen. Ook kunnen mensen tot op de provinciale weg door hittestraling ernstige brandwonden oplopen. Vindt u dit acceptabele risico’s?

* De burgemeester van Delfzijl heeft ruim twee jaar geleden om een risico-analyse van Chemiepark Delfzijl gevraagd. Hoewel minister Kamp vandaag heeft gesteld dat er geen acuut gevaar is, heeft NAM nog altijd geen risicoanalyse verstrekt, noch van het Chemiepark, noch van het tankenpark aardgascondensaat. Waarom niet? Bent u het met me eens dat bij onzekerheid of onduidelijkheid over de risico’s het voorzorgsbeginsel dient te gelden?

* Waarom halen NAM-medewerkers hun schouders op als ze gewezen worden op de risico’s van de afgekeurde zeedijk, met de opmerking “Dat is niet ons probleem, maar het probleem van de dijkbeheerder”? Wat zegt dit over de mentaliteit van uw dochterbedrijf?

Bij een eventuele dijkdoorbraak is scheuren van de tanks niet uitgesloten. Het condensaat zal als een olievlek over het water liggen, waardoor de hele haven van Delfzijl in brand kan vliegen, om van vervuiling van het water maar niet te spreken. Indammen van gelekt aardgascondensaat is notoir lastig, aangezien de vloeistof snel ontvlamt. Schepen met een interne verbrandingsmotor kunnen in de geschetste situatie niet worden verplaatst vanwege brand- en explosiegevaar.

* Bent u het met mij eens dat het simpelweg ontoelaatbaar is dat NAM / Shell de levens en de leefomgeving van vele duizenden mensen in Delfzijl op het spel zet met deze vermijdbare risico’s?

Veiligheid? Laat zien dat u het meent!

Het is fijn dat de rechter heeft bepaald dat NAM in cluster Loppersum niet meer mag produceren. Maar de productie in cluster Oost is geleidelijk opgeschaald. De laatste tijd hebben we aardig wat bevingen gehad in de buurt van Delfzijl. Het lijkt erop dat de bevingen migreren.

* Zou u dit gegeven, gezien de risico’s die ik hierboven schets, ook als een “ongemak” kenschetsen?

Mijnheer van Beurden, bij de AVA zei u dat Shell zich vooral richt op de veiligheid van de inwoners en het milieu. Als de ene Nederlandse burger aan de andere: laat zien dat u ieder woord meent.

Ten eerste: beantwoord alle vragen die ik heb gesteld en nog zal stellen volledig en naar waarheid.

Ten tweede: leven met de gevolgen van de gaswinning eist zijn tol. Daarom verzoek ik u mijn gezin en mij volledig schadeloos te stellen voor onze ontberingen en verliezen.

Ten derde: na jaren spaarzaam leven om ons huis met liefde op duurzame wijze te renoveren, zitten wij nu opgescheept met beschadigd en waardeloos bezit. Het gaat nog decennia duren voor de gebouwen in deze regio versterkt zijn, áls dat al mogelijk is. Ik verzoek u daarom tevens om ons huis te kopen voor een naar alle maatstaven redelijk bedrag, zodat mijn gezin en ik kunnen verhuizen naar een ander deel van Nederland.

Stel mijn man en mij in de gelegenheid om onze kinderen, die ongeveer dezelfde leeftijd hebben als uw jonge dochters, een toekomst te geven. Stel ons in de gelegenheid om hen te vertellen dat ook zij veilig zijn, buiten bereik van de door Shell veroorzaakte bevingen en bijbehorende ellende.

Mede namens diegenen onder de 400.000 mensen die wonen bovenop het Groningenveld en óók weg willen, en wel zo snel mogelijk,

 

Nicolette Marié + gezin

NAM-casualty 21485 (status: unresolved)