Uiteindelijk zijn we allemaal een complex geval

Bingo CardsVandaag wilde ik het eens hebben over de ‘complexe gevallen’. Want die zijn er in overvloed, in wingewest Groningen. En er komen er dagelijks meer bij.

Mensen die dolgraag dóór willen met hun leven, maar gevangen zitten in hun onverkoopbare, risicovolle woningen en een gekmakend juridisch steekspel met de NAM.

(Ik weet waar ik het over heb. Op papier lijk ik heel wat, maar in real life ben ik, mét mijn gezin, inmiddels hartstikke complex. Complex en schrijnend. Dankzij de NAM en de Nederlandse staat leiden wij in allerlei opzichten een nogal uitzichtloos bestaan. Dat gaat zelfs een evenwichtig mens niet in de kouwe kleren zitten.)

Volgens minister Kamp valt het allemaal wel mee met die aanwas van complexe gevallen. In reactie op PvdA-er Jan Vos zei de minister tijdens de Herhaling van de Gasbingo het debat-in-hoofdlijnen over het rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid:

“De heer Vos sprak over een aantal schrijnende gevallen. Hem kennende bedoelt hij de complexe gevallen die er op dit moment zijn, gevallen die je niet gemakkelijk tot een conclusie kunt brengen, maar waaraan allerlei aspecten verbonden zijn en waarbij knopen moeten worden doorgehakt. Hij zei dreigend dat hij voor omkering van de bewijslast is als die 250 gevallen er voor het eind van dit jaar nog zijn. Ik laat graag aan de heer Vos over wanneer hij welke standpunten inneemt, maar ik kan hem zeggen dat ik het met hem eens ben over die 250 complexe gevallen. Die moeten voor het eind van het jaar tot een uitkomst gebracht worden. 75 gevallen zijn al tot een uitkomst gebracht, terwijl 75 gevallen worden opgenomen in de aanpak preventief versterken en daarmee ook zijn opgelost. Dan houd je nog zo’n 100 gevallen over die op dit moment in behandeling zijn. Die moeten voor het eind van dit jaar afgerond zijn.

Ik vind dat de werkelijke schade ruimhartig vergoed moet worden en dat de 250 complexe gevallen voor het eind van het jaar opgelost moeten zijn. Ik denk dat dat van groot belang is voor de sfeer en Groningen en ook voor de voortgang van het hele proces. De heer Vos legt daar terecht de nadruk op en ik zie dat als een aansporing om te doen wat ik net heb gezegd.”

(Stenogram teruglezen? Klik op deze link, scroll naar item 5 onderaan.)

Het klinkt allemaal zo lekker voortvarend, vindt u niet? Voor mensen die niet in het bevingsgebied wonen, klinkt het misschien zelfs wel cool. Wat goed, denken zij, een man die doet wat hij zegt. (De VVD-ers onder hen zeggen het een beetje corpsballerig: “Die kerel déúgt, zeg. Kamp for president”.)

Ruimhartig. Eind van het jaar opgelost. Wat zeuren die Groningers nog?

Maar wacht… over complexe gevallen hoorde ik onlangs, tijdens een raadsvergadering in de gemeente Delfzijl, hele andere cijfers, uit de mond van burgemeester Emme Groot.

Er zijn op dit moment wel 1.000 complexe gevallen, gaf hij aan, en daarnaast zijn er nog eens 3.000 iets minder complexe gevallen, en die moeten allemaal worden opgelost.

Ook meende de burgemeester er goed aan te doen de gemeenteraad eens ernstig toe te spreken. (Want de raadsleden deden een spelletje dat verdacht veel op een ‘Gasbingo for Dummies’ leek.)

Emme Groot is niet zo outspoken, dus toen hij de woorden “vreselijk moreel dilemma” in de mond nam, wist ik hoe laat het was. Alles gaat hier naar de mallemoere. Kan kort duren, kan lang duren. Weg huis, weg geld, weg alles wat je ooit opgebouwd had in je leven.

Enfin. Ik doe een kleine voorspelling. (Sommige dingen kan ik niet goed meer, door de zorgen enzo, maar voorspellen lukt nog wel.)

En die voorspelling is: over een jaar of vijf zijn er niet 1.000, maar 10.000 complexe gevallen. Minstens.

En Kamp, of zijn opvolger (is er eigenlijk wel een VVD-er te vinden die daadkrachtig genoeg is om in zijn voortvarende voetsporen te treden?), zal onderzoek na onderzoek na onderzoek laten doen.

(Nog een voorspellinkje, een macabere: er is een kans dat een van die onderzoeken zal gaan over het opmerkelijk hoge aantal zelfmoorden in Groningen. Want het spel áchter de gasbingo wordt hard gespeeld, door Shell en ExxonMobil, en door “onze” overheid.)

Veiligheidsregio Groningen hanteert verkeerd uitgangspunt

je hebt meer in huis dan je denktOp de site van Veiligheidsregio Groningen staat het Incidentbestrijdingsplan Aardbevingen (februari 2014), hierna te noemen IBP.

Dat is mooi, want in Groningen worden steeds zwaardere geïnduceerde bevingen verwacht. En bij zwaardere bevingen zijn “incidenten” zoals instortende huizen, wegvallende nutsvoorzieningen, industriële ongelukken en andere rampspoed niet uitgesloten.

Veiligheidsregio Groningen hanteert volgens mij een scenario dat op de verkeerde leest is geschoeid. Ik leg hieronder uit hoe ik tot die conclusie ben gekomen.

Grondversnelling (PGA-waarden)

De versnelling is de mate waarin de grond tijdens een beving heen en weer beweegt. Veiligheidsregio Groningen meldt dat er bevingen met een kracht tot 4,1 op de schaal van Richter kunnen plaatsvinden, met een berekende grondversnelling van 0,12 g (oftewel 120 cm/s2).

Dat is informatie die minister Kamp in januari 2014 naar buiten heeft gebracht.

Vanuit de gedachte “better safe than sorry” heeft Veiligheidsregio Groningen zich voorbereid op een nóg forsere beving: 5,0 op de schaal van Richter.

Over de grondversnelling die bij een dergelijke beving hoort, wordt in het document met geen woord gerept.

Wel verwijst Veiligheidsregio Groningen indirect naar de risico-analyse die SodM in januari 2013 publiceerde.

Deze analyse bevat de volgende berekende PGA-waarden voor een zware beving bij Huizinge (epicentrum van de beving op 16 augustus 2012):

PGA + Doden Huizinge

Zoals u ziet, varieert de berekende grondversnelling van 0,08 tot 0,49 g (oftewel 80 tot 490 cm/s2).

Intensiteit

De schaal van Richter zegt alleen iets over de vrijgekomen energie bij een beving. Het is de intensiteit die aangeeft welke schade er aan de oppervlakte ontstaat.

Intensiteit kun je bepalen door na iedere beving te inventariseren wat mensen precies ervaren hebben en welke schade er is ontstaan. Voor zover mij bekend stelt het KNMI de intensiteit vast op basis van meldingen (telefonisch en via hun website).

Veiligheidsregio Groningen gaat voor het geschetste scenario uit van intensiteit VII op de Europese Macroseismische Schaal (EMS).

Daar horen de onderstaande gevolgen bij:

“Veel mensen zijn geschrokken en rennen naar buiten. Velen hebben moeite om zich staande te houden. Meubilair verschuift en topzwaar meubilair kan omvallen. Voorwerpen vallen van schappen, water spoelt over uit vaten, tanks en zwembaden. Gebouwen vertonen aanzienlijke tot zware schade, van scheuren in muren, dakpannen die wegglijden tot schoorstenen die afbreken en in een enkel geval (gedeeltelijke) instorting/bezwijken van constructies.”

Koppeling intensiteit en grondversnelling

In onderstaand grafiekje van de RUG wordt de EMS-intensiteit gekoppeld aan de grondversnelling:

EMS en PGA

Bij de grondversnellingen zoals berekend door SodM komen we uit op intensiteit VIII tot IX – wat gepaard gaat met dramatisch forsere schade!

Zouden we dat terugvertalen naar de schaal van Richter, dan komt dit overeen met een beving met een kracht van 6,0 – 7,0:

Relatie EMS en Richter

PGA-waarden tijdens de Huizinge-beving

De beving bij Huizinge had volgens het KNMI een kracht van 3,6 op de schaal van Richter en een EMS-intensiteit van VI.

Die intensiteit valt niet te rijmen met de PGA-waarden van de versnellingsmeters in het betreffende gebied:

Relatie EMS en Richter

(Bron: KNMI, via website NAM)

Uitgaande van een PGA-waarde van 17,7 tot 85 cm/s2 komen we met behulp van het grafiekje van de RUG voor het gebied het dichtst bij het epicentrum uit op een intensiteit van VI tot VIII.

Dat klopt aardig met de ervaringen in en rond Huizinge. Woningen golfden en schokten op en neer en heen en weer, diverse kanten op. Mensen konden zich niet goed staande houden. Sommigen renden geschrokken naar buiten. Meer dan de helft van de gemetselde woningen in Middelstum (grootste plaats in het gebied) raakte beschadigd.

Kans op doden

Voor het scenario met een beving van 5,0 op de schaal van Richter komt Veiligheidsregio Groningen uit op score B (= “onwaarschijnlijk”) voor het criterium “Doden”:

Criteria IBP "Doden"

Dat lijkt mij iets te optimistisch ingeschat in het licht van de berekende aantallen doden in de tabel van het SodM (scroll naar boven).

Het maximale aantal doden bij een beving van 5,0 op de schaal van Richter is voor een gebied tot 15 km afstand van Huizinge berekend op 118. Wat zou het zijn voor een gebied tot 15 km afstand van Groningen, of tot 15 km afstand van Delfzijl + Chemiepark?

Samenvatting en conclusie

De Veiligheidsregio Groningen gaat in het IBP uit van een beving van 5,0 op de schaal van Richter, met een EMS-intensiteit van VII.

Dat is een onrealistisch scenario. Voor de beving bij Huizinge (“slechts” 3,6 op de schaal van Richter) is al een EMS-intensiteit van VI-VIII aannemelijk gemaakt.

Bovendien heeft het SodM voor een zware beving een bandbreedte met vrij hoge PGA-waarden berekend.

Baseert Veiligheidsregio Groningen zich op de risico-analyse van het SodM, dan moet men bij een beving van 5,0 op de schaal van Richter uitgaan van EMS-intensiteit VIII tot IX.

En daar horen hele andere scores op het risicoprofiel bij…

(Voor opmerkingen bij en aanvullingen op dit verhaal houd ik mij aanbevolen. Zie Contact voor mijn gegevens.)